ماستر محمدامیرمحمدی ابلاغ

اعوذبالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

اَلَمَـ (1) ذَالِکَ اُلکِتَبُ لَارَیبَ فِیهِ هُدًی لِّلمُتَّقِینَ (2) اَلَّذِینَ یُؤمِنُونَ بِاَلغَبِ وَیُقِیمُونَ اُلصَّلَواةَ وَمِمَّا رَزَقنَهُم یُنفِقُونَ (3) وَاَلَّذِینَ یُؤمِنُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَیکَ وَمَآأُنزِلَ مِن قَبلِکَ وَبِاُلأَخِرَةِ هُم یُوقِنُونَ (4) أُولَئِکَ عَلَی هُدًی مِّن رَّبِّهِم وَأُولَئِکَ هُمُ اُلمُفلِحُونَ (5)

سورة بقره سوره مدنی است که در مدینه منوره نازل شده است، که دوصدهشتادوشش آیت وچهل رکعت میباشد، فضایل سوره بقره در کتب احادیث وتفاسیرزیادآمده است دراینجاطورمختصربعضی فضایل آن را بیان می کنیم، معقل ابن یساررضی الله تعالی روایت میکند که پیغمبرصلی الله علیه وسلم فرموده است، البقرة سنام القرآن، سوره بقره قب قرآنکریم، چنانچه که قب از همه چیزها بلند میباشد همانطورسوره بقره از دیگرسوره های قرآن بلند وآشکارااست. ابوهریره رضی الله تعالی عنه هم این چینین حدیث مشابه را نقل کرده است ولی در آن این الفاظ اضافه است که پیغمبرصلی الله علیه وسلم فرموده است: وفیها آیةٌ سیداةٌ آیةُ القرآن وهی آیة الکرسی، در سوره بقره آیه است که سردارآیات تمام قرآنکریم است که آن آیة الکرسی است. حضرت ابوهریره رضی الله تعالی عنه می فرماید پیغمبرصلی الله علیه وسلم فرموده است: لاتجعل بیوتکم قبورا، فان بیت الذی تقره السورة بقره لایدخله شیطان، حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم فرموده است که خانه های خود را قبرنسازید، زیرا در خانه کی سوره بقره در آن خوانده شود شیطان داخل نمی شود، سوره بقره را که در خانه خواندید در آن شیطان نمی آید. حضرت انس رضی الله تعالی عنه می فرماید بدون شک در کدام خانه که شیطان بداند که سورة بقره خوانده میشود از آن خانه بیرون میشود، یعنی شیطان بداند که درفلان خانه سورة بقره خوانده میشود در آن خانه هرگز نمی روداگر در داخل خانه باشد بیرون میشود. حضرت عبدالله ابن مسعود حدیث مشابه را روایت می کند ولی در آن این نیز اضافه شده است که میگوید: ولهُ ذراةٌ، شیطان خو از خانه که در آن سوره بقره خوانده شود بیرون میشود ولی باد زنان بیرون میشود، زیرا وقتی در خانه سورة فاتحه خوانده شود بسیارفشاربالای شیطان فشارمی آید وبادزنانان بیرون میشود. عبدالله ابن مسعود رضی الله تعالی عنه می فرماید کسی ده آیت از سوره بقره را از طرف شب بخواند، درخانه او شب شیطان داخل نمی شود، شما نمازخفتن یا عشاء ده آیت از سوره بقره را بعد از نماز بخوانید شیطان در خانه شما نمی آید، آن ده آیت از آ. ل. م. تا به مفلحون، آیت الکرسی تا خالدون و آخرین سه آیت سوره بقره بناً شما این ده آیت را خفتن بعد از نماز یا هنگام خواب خواندید درخانه شما شیطان نمی آید، دزدنمی آید ودشمن نمی آید هیچ بلاه نمی آید. مراد از شیطانها در این آحادیث شیطان های سرکش وخطرناک است که در حدیث : مردة الشیاطین، آمده است یعنی همان شیطان های سرکش وخطرناک است.

معیارعهده ومنصب داری درزمان حیات پیغمبرصلی الله علیه وسلم

محصلین ودانشجویان میگویند استاد درس میخواهیم ولی یادی نمی شود، اگر آن محصلین وداشنجویان ومتعلمین همین ده آیت که سوره بقره که گفتیم هرخفتن بعد از نماز بخواند درس گذشته شان هرگز فراموش نمیشود وذهن شان روشن می گردد. ابوهریره رضی الله تعالی عنه می فرماید حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم یکباربرای غزا به شهرلشکرروان می کرد وبر آن لشکرمیخواست که امیرمقررکندبناً برای اینکه امیرلشکررا برگزیندانترویوویامصاحبه می گرفت، کسی یک نوجوان را آورد حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم ازپرسید که آیا قرآنکریم را میدانی، آن جوان گفت بلی من فلانی سورة، فلانی سورة وفلانی ُورة را با سورة بقره میدانم، حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم تعجب کرد گفت آیاسورة بقره را یاد داری آن جوان گفت آری پیغمبربزرگوار، حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم گفت بروتوامیرلشکرهستی، سورة بقره را یاد داری بروتوامیرلشکرشدی حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم قوماندان لشکر او را تعین کرد. ازین حدیث این معلم شد که برای گرفتن عهده ومنصب در صدر اسلام ودر زمان حیات پیغمبربزرگوارصلی الله علیه وسلم دانستن ویاد داشتن قرآن کریم درنزدپیغمبرصلی الله علیه وسلم بزرگترین معیاربود، درعصرموجود افسوس برای عهده داری ومنصب داری نزد مسلمانان چیز های دیگرمعیاراست که باید، خانه ات باید خارج از کشور باشی، مفکورهای غربی داشتی باشی، تحصیل خارجی داشته باشی، انگلیسی بدانی، کمپیوتر بدانی، واسطه داشته باشی وپول داشته باشی از فلانی تباربوده باشی، قیافه خوب داشته باشی وحتی برای دختران باید مقبول باشی، معیاراست، به تعلیم ویاد داشتن قرآنکریم هیچ کس اهمیت نمی دهد اگر تمام قرآنکریم را یاد داشته باشد در امتحان های رقابتی میگوید برویک بیست نمره برایش زیادبده وکمک کند، آن هم تأکید می کنند که سند باید بیاوری که قرآنکریم را  یاد دارم، شما فکر کنید برای اینکه قرآن را یاد دارد فقط همین بیست نمبرکافیست وآیا اهمیت، جایگاه وعظمت قرآنکریم را ومعلمین قرآن را باهمین بیست نمره معاوضه میکنید، پیغمبرصلی الله علیه وسلم تنها برای یاد داشتن سوره بقره خودامیر لشکر تعین کرد، دیگر هیچ سوالی از او نکرده است که در تریننگ های نظامی ومهارت های نظامی چگونه ای که امیرلشکر مقرریت کنم صرف بخاطریاد داشتن قرآنکریم امیرلشکرمقررکرد. عبدالله ابن بریده رضی الله تعالی عنه از پدر خود نقل میکند میگویدکه نزد پیغمبرصلی الله علیه وسلم نشسته بودم، من از آنها شنیدم پیغمبرصلی الله علیه وسلم فرمود: تعلم السورة البقره، فان اخذها برکة وترکه ها حسرةٌ ولا تسطیعها بطله، سوره بقره را بیاموزید زیرا خواندن سوره بقره برکت وترک آن حسرت وبدبختی است وبا خواندن آن هیچ باطلی برشما غالب نمی شود، مرادازاهل باطل جادوگراست، یعنی کسی که این سوره را میخواند براو جادو اسرنمی کند.

نام سوره های قرآن کریم

نام سوره های قرآنکریم توقیفی است، توقیفی به این معنی که به نقل از پیغمبرصلی الله علیه وسلم موقوف است، به این معنی که حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم خود نام سوره ها را به اصحاب کرام گفته است که این سوره این نام دارد وآن سوره آن نام دارد، نام این سوره را سوره بقره خود حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم به اصحاب کرام گفته است، طوریکه حضرت عبدالله ابن مسعود رضی الله تعالی عنه می فرماید، او در منی جمره می زد، دراین جمره زدن بیت الله طرف چپ ومنی طرف راست او بعداً حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم فر موده است که ، هذامقام الذین انزلت علیه  سورة البقره، این جایی است که درمورداین جای در سوره بقره بیان شده است، بناً نام این سوره را حضرت پغمبرصلی الله علیه وسلم خود نام این سوره را سوره بقره نهاده است، که دراین حدیث گفته است که درمورد رمی جمرات درسوره بقره آیات ذکرشده است. وقتی فتح مکه شد بعد از آن فتح حنین شد، در غزوه حنین حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم به یاران خود به نام یا اصحاب سورة القره ای کسانیکه شما سوره بقره را میدانید، این نام برای این سوره دراحادیث بسیارازحضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم آمده است ونقل است. سوره بقره بعد از هجرت نازل شده وآن سوره مدنی است، اگرچی بعضی از آیات آن درمکه مکرمه در هنگام حج پیغمبرصلی الله علیه وسلم نازل شده است، خوبه اصطلاح مفسرین به آن نیز مدنی گفته میشود، این سورة بزرگترین سورة قرآنکریم است، درمدینه منوره قبل از همه نزول آیات سوره بقره آغازشده است، درمواقع وزمان های مختلف ایات نازل میشد، آیات سورة بقره در زمان های مختلف نازل شده است، تااینکه آیات متعلق به سود درآخرین روزهای زنده گانی پیغغمبرصلی الله علیه وسلم بعد از فتح مکه نازل شده است، ودرآن یک آیت که خداوند جل جلاله میفرماید (وَاتَقُوایَومًاترجَعُوااِلَی الله) آخرین آیت است که برپیغمبرصلی الله علیه وسلم نازل شده است، درسال ده هم هجرت دردهم ذوالحجه درمقام منی این آیه نازل شده است، بعدازآن حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم هشاد ویا نود روز حیات داشتند، بعداً وفات شد، واین آیت آخرین آیت قرآنکریم از لحاظ نزول است. اهمیت وعظمت این سوره از این نیزمعلوم میشود که خالدابن معدان به خیمه قرآن عظیم الشأن گفته شده است، هرگاه آیات از این سوره نازل میشد با آن هشتاد هزار فرشته نازل می شد. علامه ابن عربی رحمه الله علیه میگوید که من از بزرگان شندیده ام که درسوره بقره یک هزار امر، یک هزار نهی، یک هزار حکمت ویک هزار واقعه وقصص است. ازهمین جهت است که حضرت عمر رضی الله تعالی عنه سورة بقره را با تفسیرآن درمدت دوازده سال آموخته است در مدت دوازده سال با همرای تفسیر وحکمت های آن این سوره را آموخته است. بچه حضرت عمر رضی الله تعالی عنه عبدالله ابن عمر سوره بقره را با تفسیرآن در مدت هشت سال یادی کرده بود، حضرت عمر رضی الله تعالی عنه که سوره بقره را با تفسیرآن یادگرفت شترکشته بودویک خیرات سنگین تمام مردم را دعوت کرده بود که من سوره بقره را حفظ کرده ام.

ربط سوره بقره با سوره فاتحه

درسوره فاتحه ما از بارگاه ایزد متعال درخواست میکنیم که (اِهدِنَاالصِّرَاطَ المُستَقِیم) خداوند ما را به راه راست هدایت کن، بناً در سوره بقره جواب آن آمده است، منظوری آن شد است که خداوند جل جلاله میگوید که بنده ازمن خواستی مرا به راه راست هدایت کن وراه راست رابه نشان بده، آن صراط المستقیم همان این کتاب، یعنی قرآنکریم است که هدایت کننده متقیان است بگیر وبر آن عمل کن تا هدایت یافته شوید، آن کتابی است که در آن هیچ شک وشبه نیست وبرای هدایت کننده متقیان است. ربط دیگر سوره فاتحه با سوره فاتحه این است که  در صورت فاتحه بنده درسوره فاحته میگوید (صِرَاطَ الَّذِینَ أَنعَمتَ عَلَیهِم)  که خداوند مرا به راه هدایت کن که تو به رفته گان آن را انعام کرده ای  درسوره بقره کسانیکه به راه راست وصراط المستقیم رفته اند وانعام یافته اند ذکر شده اند. ربط دیگری سوره فاتحه با سوره بقره این است که در سوره فاتحه بنده می گویدکه خداوند مارا به راه راست هدایت کن، آن راه که به رفته گان آن راه انعام کرده ای، نه (غَیرِالمَغضُوبِ عَلَیهِم) نه آن راهی که بر رفته گان آن غضب کرده ای، در سوره بقره آنانکه برآنها خداوند غضب کرده است ذکر شده است، و آنانیکه (وَلَاالضَالِین) نه راه کسانیکه آنها گمراه شده اند، درسوره بقره کسانیکه گمراه شده اند ذکر آن رفته است. بناً درسوره بقره بیان هرسه این فریقه در ابتدا سوره بقره میشود، طوریکه در ابتدا از (هُدًی الِّلمُتَّقِین .... الی، هُمُ المُفلِحُون) متقیان را معرفی کرده است که کسانیکه هدایت شده است بیان آنهای است که خداوند بر آنها انعام کرده است یعنی کسانی است که شما را در سوره فاتحه گفتید خداوندا مرا براه آن کسانی هدایت کن که بر آنها انعام کرده ای، نه آنانیکه برآنها غضب کرده ای وآنها گمراه شده است دراین چهارآیت برای کسانیکه انعام شده است بیان آنها شده است. بعد از در دو آیت دیگر سوره بقره خالص بیان کافران شده است بیان کسانی است که خداوند بر آنها غضب شده است، آن آیات از (اِنَّ الَذِینَ کَفَرو....الی، لَایُؤمِنُون) بیان کسانیکه شده است برآیات خداوند جل جلاله تکفیرکرده اند وخالص کافران است که مستحق قهروغضب خداوند جل جلاله است وبعد آن در سیزده آیت دیگر از (وَمِنَ النَّاسِ .... الی آیت سیزدهم) بیان کسانی شده است که خداوند جل جلاله آنها را ضالین گفته است یعنی کسانی اندکه گمراه شده اند. بناً این ربط های سوره فاتحه وسوره بقره است بود که بیان شد.