إِنَّاأَنزَلنهُ فِی لَیلَةِ القَدرِ ، وَمَاَ إَذرَکَ مَا لَیلَةُ القَدرِ، لَیلَةُ اَلقَدرِ خَیرٌمِّن أَلفِ شَهرٍ، تَنَزَّلُ المَلَئِکَةُ وَالرُّوحُ فِیهَا بِإِذنِ رَبِهِّم مِّن کُلِّ أَمَّرٍ، سَلَمٌ هِیَ حَتَّی مَطَّلَعِ الفَجرِ.
حضرت انس رضی الله تعالی عنه روایت می کند که، یک مرتبه ماه مبارک رمضان رسید، رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودندکه «ان هذا الشهر قد حضر کم وفیه لیلة خیر من الف شهرمن حرمها فقد حرم کله، ولا یحرم خیرها الا محروم». یقینًا ماه مبارک رمضان به شما حاضر گردید، دارنده یک شب بوده که عبادت آن بهتر از هزار ماه می باشد، کسیکه از برکت این شب محروم گردید، به مثلیکه از همه خیر ها محروم باشدواز خیر برکت این شب کسی محروم نمی شود مگر کسی که محروم حقیقی باشد.
دعای شب قدر:
حضرت عایشه رضی الله تعالی عنه از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم در مورد دعای شب قدر پرسیدند که یا رسول الله صلی الله علیه وسلم اگر شب قدر را در یابیم کدام دعا را بخوانیم؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرمایند: این دعای را بخوانیدکه : «اللهم انک عفو تحب العفو فاعف عنی». یعنی ای خداوند جل جلاله تو یقینًا معاف کننده هستی، معافی را دوست داری ازگناهان من در گذر.
عظمت وبزرگی شب قدر:
چون قرآن عظیم الشأن در همین شب از لوح محفوظ نازل گردیده ونزول قرآن کریم عطیه بزرگ الهی برای بر تری وفضیلت این شب کفایت می کند این مطلب را خداوند جل جلاله چنین بیان کرده است: (إِنَّاأَنزَلنهُ فِی لَیلَةِ القَدرِ) علاوه بر آن فضیلت ها وبرکت های دیگر را نیز زدارا بوده وغرض ازدیاد شوق ورغبت غرض استفاده ازین شب چنین می شنویم که خداوند جل جلاله در مورد این شب جلیل می فرماید: (وَمَاَ إَذرَکَ مَا لَیلَةُ القَدرِ) یعنی چه میدانیدکه شب قدر چیست؟ هدف این است که در باره برکت های وفضیلت های این شب معلومات دارید وبه فواید آن شب خبر هستید؟.
در مورد یاد آوری عده از فضایل آن چنین فرموده است: (لَیلَةُ اَلقَدرِ خَیرٌمِّن أَلفِ شَهرٍ) شب قدر از هزار ماه بهتر است، یعنی عبادت همین شب بالاتر وافضل تر از عبادت هزارماه است. که در همین شب نزول ملائیک به زمین صورت می گیرد که در مورد خداوند متعال مهربانی می کند که دراین سوره مبارکه بیان داشته است که (تَنَزَّلُ المَلَئِکَةُ وَالرُّوحُ فِیهَا).
درهمین شب نزول ملائک به زمین صورت گرفته، که علامه رازی درمورد چنین می نویسد: زمانیکه ابتداءً ملائک انسان را دید انزجارونفرت شان به میان آمده وبه درگاه خداوند متعال عرض نمودندکه: ای الله ! بنی آدم خونریزی وفساد خواهد نمود، مگر حالا که بنی آدم به ایمان مشرف وبه فضل وکرم الهی در شب قدر به عبادت ومعرفت الله جل جلاله مصروف بوده ملائک به نظر قبلی شان ط بطلان کشیده، عرض معذرت خواهی فرود می آیند.
وجماعت ملائک همراه روح الامین حضرت جبرئیل امین علیه السلام می باشد وکسیکه به ذکر وعبادت مشغول بوده برایش دعا خیر می کنند. (بِإِذنِ رَبِهِّم مِّن کُلِّ أَمَّرٍ) بحکم وامر پرودگارخود هر کار نیک را گرفته به طرف زمین می آیند. در مظاهر حق نقل شده، که در شب قدر ملائک پیدا شده، در همین شب جمع آوری ماده حضرت آدم آغاز ودر همین شب غرس نهال های جنت نیز صورت گرفته است.
درمورد قبول شدن دعا در این شب روایت های زیاد وارد گردیده ونیز به آسمان بردن حضرت عیسی علیه السلام وقبول شدن توبه بنی اسرائیل در همین شب، هم روایت گردیده است. (سَلَمٌ هِیَ حَتَّی مَطَّلَعِ الفَجرِ) همان شب تا طلوع فجر رحمت رحمت بوده جماعت های ملایک یکی پی دیگر آمده بر مومنان سلام می گویند، نه اینکه کدام حصه این شب دارنده این گونه برکتها است.
درروایت ها شب قدر دارنده فضیلت زیاد از هزار ماه بوده و درین هزار ماه طبیعت که شب های قدر متعدد می آینده لهذا چگونه محاسبه میشود؟ جواب امامان تفسیر فرموده اند که: مراد از هزار ماه همان ماه هایست که شب قدر در آنها شامل نیست لهذا سوال واشکال رفع گردید.
جای که گفته شده که شب قدر از هزار ماه بهتر است، مطلب این است که برابر هزار ماه عبادت کردن ثواب داده میشود می داند. قال یاد آوری است که در آن وقت در جامعه عرب بالاتر از هزار حساب نبود زیرا هزار سال قبل در دنیا حساب صدها خیلی اهمیت داشت. چون قرآن مجید به زبان ومحاوره آنها نازل گردیده، لهذا چگونه برای شان عدد بالتر از هزار نازل می گردید؟ لهذا لفظ آخری عدد آنها را یاد آوری فرمئده وبالاتراز عداد مذکور را به کلمه «خیر» بنده گان عصور آینده را متوجه ساخت، و چون برای زیادت حد نیست لهذا در جات ملیون، ملیارد وتریلون وحتی بالتر از آن را نیز شامل اند.
آیا در تمام دنیا به یک وقت لیلة القدر می باشد؟:
مسئله: نظر به اختلاف مطالع در ممالک وشهرهای مختلف شب قر هم اختلاف داشته کدام اشکال وود ندارد. به حساب اعتبار هر منطقه شب قدر دارنده برکت ها وفیوضات بوده که د حصور آن توجه باید نموده.
مسئله: هر شخصیکه در شب قدر با جماعت نماز خفتن وفجر را ادا نمود وی هم ثواب لیلة القدر را حاصل نمود، وعبادت بیشتر طبعًا مزد اضافه تر دارد. امام مسلم رضی الله تعالی عنه روایت حضرت عثمان رضی الله تعالی عنه را مبنی برین فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم نقل نموده که هر آن شخصیکه نماز خفتن را با جماعت اداء نمود ثواب قیام نیم شب را حاصل نمودده وکسیکه نماز فجر را به جماعت اداء نمود ثواب قیام تمام شب را کمایی کرده است.
مقنای شب قدر:
قدر به معنای عزت وشرف بده یعنی شب اینکه برایش عزت وشرف داده شده، حضرت ابوبکر وراق رضی الله تعالی عنه می فرماید: به همین شب، شب قدر گفتن به سبب این بوده که قبل ازین شب انسان به اثر بد عملی اش کدام قدر وقیمت نداشته، وبخاطر توبه، استغفار وعبادت درین شب صاحب عزت وشرف می گردد.
قدر به معنای تقدیر وحکم نیز می آید، وبه لحاظ این معنی سبب نامدن این شب به قدر، تمام نوشته ازلی برای مخلق که در تقدیر صورت گرفته، حصه سالانه آنها از یک رمضان تا رمضان آینده همین سال غرض تنفیذ به ملائک مأمور تدبیر کائنات سپرده میشود.
بعضی حضرات که از لیلة مبارکه شب نصف شعبان یعنی شب برات را گرفته چنین تطبیق می کنند: فیصله های ابتدایی اجمالًا در شب برات صورت گرفته وتفصیلات آن در شب قدر رمضان المبارک می آیند از یک قول حضرت ابن عباس رضی الله تعالی عنه تأیید این تطبیق چنین وانمود میشود، وی می فرماید:
خداوند جل جلاله فیصله های امور تقدیری یک سال را در شب برات نموده ودر شب قدر همان احکام وفیصله ها به ملائک که قبلاً گفته شد سپرده میشوند. مطلب فیصله های امور تقدیری این است که امور تقدیری که درین سال نافذ می گردند از لوح محفوظ نقل گردیده وبه ملایک موظف داده میشودند وآن نوشته که قبلاً در مورد نزول صورت گرفته به خداوند جل جلاله مربوط می باشد.
شب قدر چیست؟:
شب قدر یکی از شبهای رمضان المبارک بوده که دارنده خیر وبرکت بوده ودر قرآن کریم عبادت این شب بهتر از عبادت هزار ماه که مجموعًا 83 سال و چهار ماه میشود. خوش نصیب است کسیکه به عبادت این شب دست یابد وثواب اضافه تر از عباد 83 سال و چهار ماه را حاصل نماید.
در «درمنثور» یک روایت از حضرت انس رضی الله تعالی عنه راجع به فرموده حضرت نبی کریم صلی الله علیه وسلم چنین نقل شده است که جناب شان فرموده است: خداوند جل جلاله روی مهربانی ومرحمت خاص به امتم شب قدر را لطف نموده که امتهای سابقه نداشتند. از اینکه سبب این انعام ومرحمت چه بود، روایات مختلف آمده است.
در بعضی احادیث مذکور است که وقتیکه رسول اکرم صلی الله علیه وسلم عمر امتهای دیگر را به مراتب از عمر امتش زیاد می دید، ومساوات بین اعمال صالحه هردو امت نظر به عمر ناممکن بود، از اثر این عدم مساوات رسول اکرم صلی الله علیه وسلم دلگیر شده ودر تلافی دلگیری وی شب قدر لطف گردید.
اگر کدام خوش قسمت ده شب قدر را عبادت نماید گویا که از 833 سال وچهار ماه اضافه تر عمر را در عبادت صرف نموده است از بعضی روایات معلوم می گردد، که نبی کریم صلی الله علیه سولم ذکر یک شخص بنی اسرائیل را نموده که هزار ماه مصروف جهاد بود، صحابه کرام آرزوی چنین مدت عمر را کردند که در نتیجه برای شان شب قدر مرحمت شد.
انعام شب قدر بر امت محمدی صلی الله علیه وسلم:
در یک روایت آمده است که نبی اکرم صلی الله علیه وسلم یاد آوری چهارتن از پیامبران را نمودکه حضرت ایوب، حضرت ذکریا، حضرت حزقیل وحضرت یوشع علیه السلام که هرکدام شان هشاد سال عبادت نموده ویک لحظه هم از امر خداوند جل جلاله نافرمانی نکرده اند همه صحابه های کرام متحیر گردیدند همان بود که حضرت جبرئیل علیه السلام تشریف آورده وسوره قدر را تلاوت نمودند.
به هر حال سب نزول سوره قدر هر چه باشند لیکن برای امت محمدی صلی الله علیه وسلم از جانب خداوند جل جلاله یک انعام خیلی بزرگ بوده وبه نصرت او تعالی عمل نیک درین شب هم صورت می گیرد.
شب قدر، شب حصول منفعت:
گرچه در باب فضیلت این شب یک سوره مستقل قرآن مجید کافی بوده، مگر بطور نمونه از بخش حدیث شریف نیز تذکر به عمل می آید. حضرت ابوهریره رضی الله تعالی عنه فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را چنین بیان میکند. «من قام لیلة القدر ایمانًا واحتسابًا غفرله ما تقدم من ذنبه». یعنی کسیکه در شب قدر از روی ایمان واخلاص به نیت ثواب غرض انجام عبادت قیام نماید، همه گناهانش بخشیده میشود.
بهترین موقع وفرصت برای یافتن شب قدر:
اگر به تاجران معلوم گردد که نزدیک شهرما در فلان ماه یک میله بزرگ تجارتی برگذار می گردد ودر آن به یک افغانی منفت ده افغانی بدست می آید، واز اثر این منفعت زیاد، در جریان تمام سال ضرورت کار کردن احساس نمی شود بگوییدکه کدام کم عقل این چانس طلائی را از دست میدهد، اگر تاریخ آن میله را کسی نگفته باشد، به پرسان زیاد آنرا معلوم خواهد نمود، واگر تاریخ شک وابهام را دارا بوده، اتیاط چند روز قبل به محل میله تجارتی خود را می رساند.
برای مومنان هم چنین فرصت را با تعیین ماه وحتی آخرین ده روز ماه خبر داده شده مگر تعین تاریخ مجهول بوده تا آروزمندان وعلاقه مدان عبادت از اثر محبت با خداوند جل جلاله ورسول اکرم صلی الله علیه وسلم چه می کنند، آیا پیغمبریکه غرض ردیفات شب قدر تمام ماه اعتکاف می فرمودند دوستانش میتوانند چند روز محدود را قربانی دهند؟ مطلب قیام این است که نماز بخواند، در تلاوت وذکر مشغول باشد.
ومطلب امید داشتن ثواب این است که بخاطر ریا ویا بد نیتی دیگر قیام رمضان صورت نگرفته بلکه محضًا غرض حصول رضای الله وثاب آخر قیام کرده شود. علاوه خطابی رحمه الله علیه می فرماید: مراد از قیام این است که به یقین حصول ثوا با رغبت وخوشی قیام نموده وکدام دلگیری وزحمت تلقی نشود. واضح است که تا حدیکه یقین بر حصول ثواب باشد به همان اندازه تحمل زحمت ومشقت در عبادت آسان میشود روی همین سبب کسیکه در قرب الهی هر قدر ترقی می کند، در عبادت سبب دلچسپی وعلاقه وی افزودمیگردد.
در شب قدر کدام گناه معاف میشود؟:
قابل یاد آوری ودانستن است که نزد علماء عفو گناهان وارده در احادیث مبارکه که گناهان صغیره بوده، زیرا، جای که در قرآن کریم گناهان کبیره ذکر شده تو ام با ان الفاظ «الامن تاب» یاد آوری شده، لهذا اجماع علماء براین است که عفو گناه کبیره به توبه مربوط بوده، غیر آن صورت معافی را ندارد.
وحقیقت توبه این است که به گناه گذشته ندامت و پیشیمانی نموده و با عزم متین اراده ممانعت را در آینده داشته باشد، اگر کسی مرتکب گناه کبیره گردد برایش لازم است تا در شب قدر یا موقع دیگر قبولیت دعاء از آن با خلوص قلب توبه نموده تا از رحمت کامل الله جل جلاله بر خوردار گردیده گناهان صغیره وکبیره اش معاف گردند.
نزول فرشته ها در شب قدر:
حضرت انس بن مالک رضی الله تعالی عنه فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را چنین نقل می کند: «اذا کان لیلة القدقر، نزل جبرئیل فی کیکمیة من الملائکه یصلون علی کل عبد قائم او قاعد یذکر الله عزوجل». یعنی در شب قدر حضرت جبرئیل علیه السلام با یک جماعت ملائک نزول فرموده وبرای کسیکه در نماز ویا ذکر خداوند جل جلاله مشغول باشد دعای خیر ورحمت می نمایند.
تشریح: در قرآن کریم هم ثبوت نزول جبرئیل امین با سایل ملایک وارد گردیده، ودر احادیث پاک تصریح گردیده که در شب قدر آنها به خانه هر نماز خوان وذاکر رفته وباوی مصافحه میکنند. در یک حدیث از ابن عباس رضی الله تعالی عنه نقل گردیده که جماعت ملائک به امر جبرئیل علیه السلام در زمین تیت و پراگنده گردیده وهر فرد مومن که در خانه خورد، بزرگ، جنگل ویا کشتی باشدف ملایک به مصافحه آن میروند، که مراد از آن دعای خیر مصافحه هردو اند.
چون ملائک مخلوق نورانی بوده، ما نمیتوانیم آنرا ببنیم ویا حس کنیم ولی ممکن است بنده گان مقرب الهی دیده وحس کرده بتوانند. سوال می کنندکه، ملایک بر کدام خانه داخل نمی شوند تا با هل خانه مصافحه ودعای خیر نمایند؟
جواب: خانه ایکه سگ جنگی یا در شرطهای غرض حصول مال ناجایز یا خنیزیر یا از اثر حرام کاری ملوث وچتل باشد یا تصویرهای جانداران داشته باشد، البته سگ شکاری ومحافظوی ازین حکم مستثنی هستند.
چون در عصر حاضر نصب تصویر های جانداران غرض زیب وزینت خیالی عمارات رواج عام گردیده، مگر بی خبر از اینکه ورود ملائک رحمت را مانع گردیده وبه عمل یک نفر همه اهل خانه از خیر ونعمت بزرگ محروم می گردند.
شب قدر معین نیست:
حضرت عباده بن الصامت رضی الله تعالی عنه روایت می کند که: نبی کریم صلی الله علیه وسلم بخباطریکه ما را از تعین شب قدر اطلاع فرماید درین اثنا دو تن باهم در جدال وجنگ بودند، رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرموند: «خرجت لاخبرکم بلیلة القدر فتلاحی فلان وفلان فرفعت وعسی ان یکون خیرا لکم فالتمسو ها فی التاسعه والسابعة والخامسة».
یعنی بخاطریکه شما را بهب لیلة القدر بالتعین خبر دهمف از خانه بر آمدم مگر از اثر جنگ وجدال فلانی وفلانی این تعین از بین رفت. ممکن است عدم تعین آن شب به خیر ومصلحت تان باشد لهذا شب قدر را از شب های 29 . 27 و 25 رمضان المبارک جستجوکنید.
شومیت ونحوسیت جنگ:
در حدیث فوق الذکر سه مضامین قابل توجه وتفکر می باشند، از همه مهمتر همان جنگ بوده که بین دو مسلمانان عبد الله بن ابی حدر وکعب بن مالک جریان داشت وجنگ وجدل ببی مورد آنقدر بدی وشمویت داشته که از اثر آن برای همیش تعین دقیق شب قدر از بین رفت.
جنگ وجدل همیشه باعث محرومیت برکت های فردی، فامیلی واجتماعی می گردد، رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرموده اند: آیا برای شما چیزی بهتر از نماز، روزه، صدقه را نشان دهم؟ صحابه کرام عرض کردند: بلی، بفرمایید. پیغمبربزرگوارما فرمودند: معاشرت نیک وسلوک خوب بین همدیگر از همه بهتر است. جنگ وجدل ذات البینی دین را طوری می تراشد مثلیکه پاکی موی را می تراشد.
بد ترین سود:
رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرموده اند: آبروریزی مسلمانان بدترین وخبیث ترین سود است. مگر ما در وقت بیخودی جنگ وجدل نه پروای آبروی کسی را داشته ونه ارشاد گرامی رسول اکرم صلی الله علهی وسلم را در نظر می گیریم. در جای دیگر ارشاد رسول اکرم صلی الله علیه وسلم است که فرموده اند.
در شب برات از اثر رحمت عام خداوند جل جلاله که متوجه مخلوق می گردد، وسبب مغفرت آنها می گردد مگر کافر وکینه گر ازین رحمت محروم بوده به هردوی آنها مغفرت کرده نمی شود. ونیز ارشاد گرامی است که: نماز سه نفر به اندازه یک بلیست هم به مقام قبولیت نزدیک نمی شود، از جمله آنها دو نفر کسانی هستند که با هم جنگ می کنند.
حکمت غیر معین بودند شب قدر:
ازین فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم «عسی ان یکون خیر لکم». چنین بر می آید که :اگر به شما دیقًا در مورد آن معلومات ارائه می گردید، شما تنها برای عبادت همان شب را بر گزیده ودر شب های دیگر به تفاوت می بودید. مگر حالا که دقیقًا در مورد معلومات ندارید طبعی است که غرض دریافت آن شب های متعدد بیدار بوده میزان عبادت وطاعت تان بالا رفته مستحق اجر وثواب زیاد شوید این است حکمت فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم که همین کار برای شما خیلی بهتر است.
هزچیزیکه هر قدر قیمتی ومهم راظد ره همان اندازه تحمل مشقت وزحمت را در بردارد، چون شب قدر دارای اهمیت زیاد بوده بناءً تعین آن مخفی نگهداشته دشه ومطلب این است که: چه می فهمیدار تاریخ آن نشانی نشده به منفعت تان باشد، وحمت دیگر این است که اگر مردم بدون گناه شب شان را سپری نمی کند.
بناءً اگر ش قدر معین می بود ودر آن شب مرتکب گناه می گردید، خیلی خطر ناک محسوب میشد وهمچنان اگر تاریخ آن معین می بود قدر ومنزلت آن از بین می رفت زیرا با وجود معین بودن آن بی قدری اش مزید علامه بد نصیبی ومحرومی بود. مفسرقرآن علامه ابن کثیری دمشقی می فرمایدکه: پنهان داشتن شب قدر بخباطر اهتمام آرزومندان وعلاقه مندان به عبادت در تمام ماه مبارک رمضان می باشد.
شفقت ومرحمت نبی اکرم صلی الله علیه وسلم بر امت خود:
روزی رسول اکرم صلی الله علیه وسلم به مسجد تشریف آورده می بیند که یک صحابی استرااحت است به حضرت علی رضی الله تعالی عنه دستور داد تا وی را بخاطر وضوء بیدار نماید،حضرت علی رضی الله تعالی عنه وی را بیدار نمود مگر از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم پرسان نمود.
چون شما به تعقیب کارهای خیر می باشید، چرا خود تان وی را بیدار نکردید؟ رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند.اگر وی را بیدار می کردم واز بر خاستن انکار می کرد کافر می گردید اما انکار از عمل شما باعث کفر نیم گردد به همین ترتیب خداوند جل جلاله دوست نداشت که کسی بعد از معلومات این شب پر عظمت وبرکت جرئت گناه را نماید.
یکی از وجوهات مخفی بودن شب قدر این هم شده میتواندکه از اثر فوت شدن عبادت این شب غم واندوه دامنگیر وی گردیده ونعمت عبادت وبداری در شب های دیگر نیز ازدست دهد وحالا چند شب رمضان در اختیارش بوده تا عبادت کند.
نکته دیگری که قابل یاد آوری بوده این است که در تلاش شب قدر به هر اندازه شب بیداری نموده عبادت کند به اندازه آن شبها مستقلاً ثواب ثواب داده میشود. واین سنت الهی بوده که چیز های اهم را غرض تلاش مزید مخفی گذاشته مانند اسم اعظم در قرآن مجید ووقت خاص قبولیت دعا در رووزجمعه وغیره.
علم تعین شب قدر نزد رسول اکرم صلی الله علیه وسلم:
به رسول اکرم صلی الله علیه وسلم وقت شب قدر معلوم گردیده روی همین منظور میخواست اصحاب کرام خود را مطلع فرمایند، بیرون تشریف آورند، زمانکه در مسد نبوی دو تن از مسلمانان مصروف جنگ وجدل بودند، آن حضرت صلی الله علیه وسلم به مصالحه آنها پرداخت ودر نتیجه تاریخ معین شب قدر به کلی از ذهن محو گردید ومعلوم میشودکه جنگ وجدل بین مسلمین باعث نارضایتی خداوند جل جلاله می گردد.
که بلاخره به محرومیت از رحمت ها ونعمت های خداوند جل جلاله می انجامد مگر از اثر برکت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم در صورت عدم تعین تاریخ شب قدر برای حصوص خیر سبب دیگری پیدا شده و آن عبادت از حصول خیر وثواب به اساس تلاش وجستجوی بخاطر شب قدر زیادت عبادت در شب های مختلف رمضان صورت می گیرد.
قول علامه زمخشری رحمه الله علیه در مورد شب قدر!:
علامه جار الله زمخشری فرمودهد است:
شاید در مخفی بودن شب قدر همین حکمت باشد، که جستجو کننده در اکثر شب های سال تلاش نموده ودر پیدا کردن آن اجر وثواب عباد اضافه گردد. دوم اینکه ممکن که مردم تنها در همان شب معین عبادت نموده ودر بقیه شبب ها از غفلت کار گیرند لهذا تاریخ این شب بمخفی گذاشته شد.
آیا شب قدر هنوز هم هست؟:
حضرت مولانا شاه انور شاه کشمیری رحمه الله علیه محدث دارالعلوم دیوبند فرموده اند که شب قدر هنوز هم بحار خود با برکات وفیوضاتش باقی است تنها تاریخ معین آن به اساس فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرفعت مخفی ببوده واگر خود شب قدر از بین می رفت بناً توصیه رسول اکرم صلی الله علیه وسلم به امت راجع به تلاش وجستجوی آن شب صورت نمی گرفت.
مخفی یبودن چند امور:
- شب قدر: تا بنده گان خداوند جل جلاله همیشه سر گرم عبادت بوده وتنها به عبادت یک شب مغرور نگردیده که آنرا به حساب عبادت هزار ماه رفع درجات وجنتی شدنش شمرده واز اثر غلبه امید های دنیوی مواجه هلاکت تگردد.
- عمر: مخفی بودن عمر هر انسان بخاطر این است که همیشه در اعمال نیک مشغل بوده مگر را هر لحظه مجسم نماید اگر عمر واضح ومعلوم می بود تا نزدیکی آخر عمر مرکتب انواع فساد ها گردیده به فکر اینکه هنوز عمر زیاد است.
- 3. رضامندی خداوند جل جلاله برر عبادت مردم.
- نماز وسطی بین نماز های پنچگانه.
- پنهان داشتن دوستان خود از نظر های دیگران.
- ظهورقهر وغضب الهی بر گناهان مردم.
رسول اکرم صلی الله علیه وسلم غرض دریافت شب قدر در آغاز رمضان المبارک ده روز اعتکاف نمودند، وبعداً ده روز دیگر نیز اعتکاف نمودند، وقتیکه در همین بیست روز اعتکاف شب قدر را نیافت، ده روز اخیر را اعتکاف فرمودند وبعد از آن همیشه ده روز اخیر رمضان را در اعتکاف سپری می نمودند. شاید آخرین شبب قدر حیات همین باشد.
عده برین فکر هستند که بیداری تمام شب خیلی مشکل بوده وعبادت کمتر چه فایده خواهد داشت؟ این خیال وفکر درست نبوده اگر اکثر حصه مشغول عبادت گردد اشناه الله صاحب فضیلت خواهد گردید. ماوشما میدانیم که در رمضان گذشته تعدادی از مردم موجود بوده مگر حالا در قید حیات نمی باشند، وما هم باور نداریم که آیا تا رمضان آینده زنده می باشیم ویا خیر، شاید همین رمضان آخرین رمضان حیات ما بوده وشب قدر آن آخرین شب قدر باشد.
بناً تا توان خود در عبادت الهی سعی وجهد نموده برای سفر طولانی قبر توشه را تهیه نموده، اگر همه شب بیداری را نتوانیم اقلاًّ اکثر حصه شب را به عبادت اختصاص داده واگر آن هم میسر نگردید آخرین حسه شب در عبادت وذکر اهلی سپری نماییم.
بادر نظر داشت صحت وسلامتی بدن حکمت الهی در دریافت شب قدر شب های طاق یعنی 21، 23، 25، 27 و 29 تحت حکم عبادت قرار گرفته تا از وقفه ها نیز برای استراحت کارگرفته َشود. یعنی عبادت ده روز مسلسل را به پنج روز با وقفه تنزیل داده شد تا مومنانان به طیب خاطر بدن احساس خستگی ودلسردی عبادت نموده وثواب ده روز عبادت را حاصل نمایند.
دلیل شب قدر در شب های طاق:
حضرت ام المومنین عائشه رضی الله تعالی عنه می فرماید که رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: «تحروالیلةالقدر فی الوتر من العشر الا واخر من رمضان». یعنی لیلة القدر را در شب های طاق ده اخیر رمضان تلاش کنید. وشب های طاق نزد جمهور علماء در ده اخیر رمضان از شب بیست ویک شروع گردیده باکی ندارد اگر ماه 29 یا و 30 باشد.
شب در تا قیامت می باشد:
حضرت ابوهریره رضی الله تعالی عنه روایت می کند که از رسول اکرم صلی الله علیه وسلم پرسیدم: آیا شب قدر مخصوص زمان نبوت بوده یا بعداً هم خواهد بود؟ وی فرمودند:تا قیامت جاری خواهد بود. پرسیدم: در کدام حصه رمضان می باشد؟ فرمودند: در عشره اول یا عشره اخیر جستجونمایید.
بعداًرسول اکرم صلی الله علیه وسلم مصروف موضوعات دیگری گردیده، وبا دریافت موقع دو باره پرسان نمودم که:یا رسول الله: لفظًا نشان دهید که در کدام حصه عشره می باشد؟ رسول اکرم صلی الله علیه وسلم قدری دلگیر شده که قبل از آن وبعداً از من چنین دلگیر نگردیده بودد وبعداً فرمودند:
اگر خداوند جل جلاله میخواست حتمًا وقت آنرا معین می فرمودند، شما آنرا در هفت شب اخیر تدارک نمایید وبعدازین چنین پرسان های مزید ننمایید.
اقوال فقها در مورد شب قدر:
امام ابو حنیفه رحمه الله علیه می فرماید که: شب قدر در همه ماه رمضان دایر است، صاحبین می گویندکه شب قدر در تمام ماه رمضان صرف یک شب معین بوده که ما آنرا نمی دانیم. اما قول راجع این است که در شب بیست ویکم اقرب است. قول امام احمد بن حنبل رحمه الله علیه این است که شب قدر در یکی از شب های طاق عشره اخیر رمضان المبارک می باشد که یکسال در یک شب ودیگر سال در شب دیگر می آید. نظر جمهور علماء این است که امید زیاد آن به شب بیست وهفتم می باشد.
درموردیافتن شب قدر طبق توان کوشش شود:
برای هر کس مناسب بوده تا تلاش وکوشش مطابق همت خود در تمام سال جاری داشته واگر توان نداشت حتمًا در ماه مبارک رمضان مزیداً تلاش نموده واگر آن هم مشکل بود اقلاً عشره اخیر را بیداری نموده واگر بازهم همت وتوانایی اش اجازه نداد، شب بیست هفتم رمضان را غنیمت شمرده وبه عبادت مشغول گردد.
زیرا برای کسیکه شب قدر میسر گردد، نعمت ها وراحت های جهان در مقابل اش هیچ است، اگر میسر نگردد، عملش بدون اجر وثواب نخواهد بود، بلخصوص تمام سال اهتمام نماز های شام وخفتن را به جماعت در نظر داشته اگر از روی خوش بختی این دو نماز با جماعت در شب قدراداء گردید ثواب های خیلی نماز های با جماعت را حاصل می نماید.
چقدر احسان خداوند جل جلاله است که جد وجهد در یک عمل دینی اگر کامیابی را در قبال نداشته باشد، اجر وثواب سعی وتلاش اش بدون شک وتردید برایش عاملین داده میشود.
عدد هفت (7) وشب قدر:
حضرت ابن عباس رضی الله تعالی عنه می فرماید: ما بخاطر معلومات شب قد در عدد های طاق تفکر نمودده عدد (7) برایم از بین آنها موزون معلوم گردید، زیرا آسمانها (7) وزمین هم (7) طبقه می باشند، دریاب ها (7) سعی بین صفا ومروه (7) مرتبه، طواف بیت الله شریف (7) دفه وشیطان هم به (7) سنگ زده میشود وتحلیق انسان از (7) اعضاء بوده ورزق انسان هم (7) دانه، در سر انسان نیز (7) سوراخ، حالت های رحم هم (7) گونه وقراء قرآن نیز (7) اند وسجده هم به (7) اعضاء صورت می گیرد، دروازه های دوزخ نیز (7) ونامهای آن نیز (7) میباشند وهمچنانان تعداد طبقات آن نیز (7) می باشد وقوم عاد نیز ذریعه طوفان در هفت روز هلاک گردیدند، حضرت یوسف علیه السلام نیز (7) سال در زندان بودنده، گاوههای یادشده در قصه حضرت یوسف علیه السلام نیز (7) بوده وسالهای قحطی نیز در آن قصه (7) سال بوده یاد شده وسالهای فراخی ووسعت رزق وروزی نیز (7) هفت سال تعبیر شده است. تعدادرکعت های فرض نماز های پنج گانه (17) بوده وبععد از اداء نمودن حج (7) روز روزه گرفتن ونیز از روی نسب نکاح با (7) قسم زن حرام بوده ونکاح (7) قسم زن از خاندان خسر ممنوع می باشند.
وهمچنانان رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرموده اند: وقتیکه سگ کدام ظرف را بلیسد یادهن زند (7) مرتبه باید شسته شود در سوره القدر سه مرتبه کلمه (لیلة القدر) ذکر گردیده که مجموعاً 27 حروف می باشد وحخضرت ایوب علیه السلام تا (7) سال مبتلای مرض بود وحضرت عایشه رضی الله تعالی عنه می فرماید: وقتیکه به نکاح رسول اکرم صلی الله علیه وسلم قرار گرفتن (7) ساله بودم، روزهای گرمی هم هفت می باشند.
رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرموده اندکه شهدای امت من نیز (7) قسم می باشند:
- کسیکه در رااه خداوند جل جلاله کشته می شوند.
- کسیکه به مرض طاعون وبافوت شود.
- به مرض توبرکلوز ویا سل بمیرد.
- از اثر غرش شدن در آب بمیرد.
- در آتش بسوزدوفوت شود.
- به مرض اسهال کسی وفات گردد.
- کدام زنانه که در وقت وضع حمل وفاات شود.
و الله جل جلاله به (7) چیز قسم یاده کرده است: آفتاب، چاشت، مهتاب، روز، شب، آسمان، وکسیکه آسمان وزمین را آفریده است، وقد حضرت موسی علیه سلام نیز (7) گز وعصای وی هم (7) گز بود.
نتیجه دلچسپ:
از بیانات فوق چنین بر می آید که خداوند جل جلاله عده چیز ها را به حساب هفت آفریده، اگر شب قدر در عشره اخیر رمضان باشد، نظر به استدلال متذکره شب قدر در شب (27) رمضان شده میتواند. در سوره لیلة القدر (سَلَمٌ هِیَ حَتَّی مَطَّلَعِ الفَجرِ) لفظ «هی» بعد از 27 حروف می آید وازین نیز چنین معلوم می گردد که شب قدر در 27 رمضان می باشد.
سوال: غرض تلاش وجستجوی شب قدر در بیست وفهتم رمضان همیشه در همین شب ختم قرآنکریم وتجلیل از آن درست است ویا خیر؟ تنها در همین شب عبادت یا ذریعه حافظان ختم قرآن نمودن چه حکم دارد؟ جواب: این درست است که تلاش شب قدر در شب های طاق عشره اخیر رمضان تحت حکم قرار گرفته، مگر تعداد زیاد علماء نظر به قرائن به شب بیست وهفتم رمضان ترجیع داده شده وبنابر ظن غالب شب قدر در همین شب واقع میشود.
مگر چون یقینی نیست لهذا از روی ظن غالب درست نیست که عبادت بقی شبها نفی گردد، اگر ختم قرآن در تراویح همین شب صورت گیرد مستحب است مگر بطور یقینی همین شب را شب قدر دانستن ونفی کردن شبهای دیگر غلط است مناسب است که اهتمام ختم، عبادت، تلاوت، نماز طور اجتماعی برای همیش درین شب معین ویا اهتمام نوافل با جماعت بدعت ومکروه می باشند.
نشانه های شب قدر:
از نشانه های شب قدر این است که آن شب مجلل وصاف بوده وهوامعتدل بوده سرد وگرم نمی باشد، مهتاب خوب منور بوده، در همین شب ضرب شیاطین ذریعه ستاره ها مانند شب های دیگر صورت نمی گیرد.
همچنان آفتاب در وقت طلوع با روشنی نسبت کم بوده ومانند یک سطح هموار بدون شعاع به شکل مهتاب شبی چهاردهم جلوه می کند. در همین روز شیطان نمی تاند با آفتاب بیرون آید، طوریکه در روزهای دیگر همین روش را دارد.
دراکثر احادیث مبارکه همین نشانی ذکر گردیده، غیر ازین نشانی ها ضروری ولازمی شمرده نمی شود.
تفصیل نشانه ها وعلامات شب قدر:
- صبح همان شب طلوع آفتاب طوری بوده که مانند مهتاب شب چهاردهم منور، بدون شعاع ونسبت به روزهای دیگر روشنی اش کم می باشد.
- همین شب کاملاً هوا صاف وستره بدون گرد وغبار بوده وروشن می باشد.
- در همین شب هوا کاملاً معتدل بوده زیادت سردی وگرمی در آن نیست.
- در همین شب استخدام ستاره ها بخاطر زدن شیاطین صورت نیم گیرد وستاره ها به طرف زمین نمی آیند.
- در همین شب همه چیز ها بر زمین سجده نموده دوباره بجالت اولی بر می گردند این را امام ابن جریر طبری رحمه الله علیه از عده بزرگان نقل نموده اند. مگر بیاد باید داشت که این چیز ها به هر کس معلوم نمیشود شاید بسیاری مردم به آن بوی هم نبرند.
- درهمین شب آب تر سمندر وچاها شیرین می گردند، قابل تعجب نیست که از اثر رحمت های الله جل جلاله چنین چیز ها محسوس کردند، مگر ضروری نیست که هر وقت ویا همیشه چنین حالات رخ دهد.
- عده مردم درین شب یک قسم روشنی یا اشیاء را می بینند، لیکن آنها بحالات خود می باشند واین کدام نشانی خاص نبوده قابل تشویش وتفکر نیست اعمال شب قدر طبق روایت حضرت عائشه رضی الله تعالی عنه قبلاً ذکر گردیده که یک دعای جامع بوده تا خداوند جل جلاله روی لطف ومرحمت خود ما را معاف فرمایند.
درهمین شب اهتمام نماز، تلاوت، درود شریف وخواندن صورت گرفته چون کدام عمل مختص این شب ثابت نبوده بهتراست از اعمال متنوع مذکور استفاده به عمل آید، زیرا تنوع در اعمال وتجدد در افعال یک نوع سهولت ولذت را دارا می باشد. در همین شب جمع آوری مردم در مساجد وانتظام محافل خطابه ها گرچه در بیداری مردم اثر دارد مگر اهتمام زیاد وپابندی همیشه بر آن را علماء کرام پسند ننموده اند.
زیرا در زمان فرخنده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم صحابه کرام درشب قدر طریقه عبادت وبیداری چنین نبوده وآنها خوبتر می دانستند واهمیت وقت نزد شان مسلم بود، ونیز اهتمام چنین محالفل واجتماع در مساجد طبق (27) رمضان مردم را متوجه به این می سازدکه همین شب قدر است و چنین فکر رسائی شرعی ندارد، ومناسب است تا در تمام شب ها به نیت تلاش شب قدر عبادت صورت گیرد.
ثواب تلاوت در شب قدر:
از حضرت مجاهد رحمه الله علیه روایت است که شب قدر به اساس ثوابا عبادت هزار ماه فضیلت داشته بناءً تلاوت یک حرف برابر با شخصت هزار بوده، اگر کسی در بیت الله تلاوت نماید کم از کم ثواب آن به شش میلیون می رسد واگر کسی هم قرآنکریم را در شب قدر در بیت الله شریف ختم نمیاد ویا به امامت این گونه ختم صورت گیرد آنقدر ثواب دارد که عقل وماشین های حساب عصری گنجایش آنرا نخواهد داشت.
دعا وآداب آن:
«الدعاء مع العباده». هر کاریکه بطریقه ردست انجام شود به کامیابی منتج می گردد درین رابطه یک شاعر گفته که: کدام طریقه ایکه برای خواست بکار است، در خواستن از همان طریقه استفاده شود از در بارخداوند مهربان به بنده هر چیز داده میشود. ترمذی رحمه الله علیه نقل نموده که: برای کدام شخص دروازه های دعا کشاده گردد گویا که برایش دروازه های رحمت باز گردید.
در جمیع الفواید مذکور است که حضرت محمد صلی الله علیه وسلم فرموده اند: بیاید چیزی را نشان دهم که شما را از دشمن نجات داده ورزق وروزی شما افزود گردد، و آن این است که درشب وروز حاجات خود را از خداوند جل جلاله ذریعه دعا بخواهید.
آداب دعای در شب قدر:
- از خوردونوش ومنفعت حرام خود را نگاه کردن.
- به اخلاص دعا کردن ودر دل یقین داشتن که غیر از خداوندن جل جلاله هیچکس مقاصد ما را بر آورده نمی تواند.
- قبل از دعا کدام عمل نیک را انجام دادن، و در وقت دعا یاد آوری آن به طوریکه، ای الله فالان کار را بخاطر رضای تو انجام داده ام به برکت آن فالان حاجت مرا پوره کنید.
- در حالت پاکی ونظافت دعا کردند.
- بعد از وضوء دعا نمودند.
- در وقت دعا رو به قبله استادن.
- به زانو ها نشستن.
- در اول و آخر دعا حمد وثنا خواندن.
- در اول و آخر دعا درود شریف خواندن.
- هردودست را هنگام دعا بلند کردن.
- هردودست تا شانه ها بلند کردن.
- به ادب وتواضع نشستن.
- محتاجی و عجزی خود را یاد نمودند.
- در وقت دعا نظر خود را به طرف زمین داشتن.
- بعد از یاد آوری اسماء حسنی دعا کردن.
- توسل به انبیاء وغیره بنده گان صالح در وقت دعاء به این طور که ای خداوند جل جلاله به طفیل وبرکت همین شخصیت های بزرگوار دعای ما را قبول فرما.
- در دعا باید صدا نرم ومخفی باشد.
- آن دعای را خواندن که از نبی کریم صلی الله علیه وسلم نقل گردیده زیرا جناب شان برای همه حاجات دنیا و آخرت دعا ی مناسب فرموده اند.
- طوری دعا خواندن که شامل حاجت دنیو واخروی باشند.
- در وقت دعا اول باری خود، بعداً پدر ومادر خود ودر اخیر برای همه مسلمانان دعا کردن.
- اگر امام باشد بعد از دعا برای خود همه اهل جماعت را در دعا شریک سازند.
- به شوق ومحبت دعا کردن.
- تا حد ممکن با حضور قلب دعا نمودن وامید قوی در مورد قبول آن.
- با عزم کامل دعا کردن یعنی گفته نشود که ای خداوند جل جلاله اگر خواسته باشی حاجاتم را بر آورده فرما.
- دعا را اقلاً سه مرتبه تکرار نمودند.
- در دعا الحاج واصرار کردن.
- در دعا کدام کار گناه ویا قطع صله رحمی شامل نشود.
- کاریکه انجام شده ویا محال باشد در مورد آن دعا نشود.
- در دعا همه رحمت خداوند جل جلاله را به خود مربوط نساخته وحاجات خود را از خداوند جل جلاله خواسته وبه مخلوق اعتماد کرده نشود.
- دعا کننده وشنونده در اخیر دعا امین بگویند.
- بعد از دعا هردو دست خود را برروی مالیدن.
- برای قبول شدن دعا عجله صورت نگیرد یعنی گفته نشود که دعا نموده وتا حال قبول نگردیده.
کسانیکه دعاهایش زیاد قبول میشود:
- مضطر: یعنی دعای مصیبت زده زیاد قبول میشود.
- مظلوم: گرچه فاسق وفاجر هم باشد.
- حتی اگر مظلوم کافر هم باشد دهایش مسترد نمی شود.
- والدین: یعنی دعای والدین برای اولاد خود.
- پادشاه عادل: که دعایش قبول می گردد.
- اولادفرمانبرداروالدین.
- دعای مسافر.
- دعای روزه داردر وقت افطار.
- دعای غایبانه یک مسلمان برای مسلمان دیگر.
- دعای حجاج قبل از مراجعت به وطن.
اوقات قبول شدن دعا:
- شب قدر.
- شبهای طاق عشره اخیر رمضان المبارک.
- روز عرفه.
- شب برات.
- حصه سوم اول هر شب.
- حصه اخیر هر شب.
- نیم شب.
- وقت صبح.
- یک ساعت در روز جمعه که از وقت نشستن امام بر منبر برای خطبه الی ختم نماز همین ساعت می باشد.
- البته دعا را در قلب تکرار نموده وهمچنان در وقت دعای امام نیز در قلب آمین گفته شود.
- وقت بعد از نماز دیگر تا شام.
- در وقت آذان.
- بین آذان واقامت.
- بعد از حی علی الصلاة وحی علی الفلاح.
- وقت صف بندی جهاد موطاء.
- بعد از نماز فرض.
- در حالت سجده در نماز های نفل.
- بعد از تلاوت قرآن مجید بلاخصوص بعد از ختم قرآن کریم. البته بعد از دعای تلاوت کننده نسبت به سامع زود قبول میشود.
- وقت نوشیدن آب زمزم.
- در وقت نزع نزد او رفتن ودعا کردند.
- وقت آذان مرغ.
- وقت اجتماع مسلمانان در مجالس ذکر.
- در وقت ولاالضالین گفتن امام.
- در وقت اقامت نماز.
- در وقت باران.
- در وقت دیدن بیت الله.
- در وقت طواف.
- درپهلوی ملتزم شریف.
- در زیرمیزاب رحمت یعنی ناوه بیت الله شریف.
- در داخل بیت الله.
- نزد چاه آب زمزم.
- بالای صفا ومروه.
- عقب مقام ابراهیم.
- عرفات در مزدلفه.
- منی.
- وپهلوی آن سه سنگ که در منی نصب گردیده اندکه حجاج از همان محل جمره می زنند.
- امام جزری رحمه الله فرموده که اگر دعای در روضه حضور اقدس رضی الله تعالی عنه قبول نگردد، لهذا در کدام محل قبول خواهد گردید یعنی روضه رسول اکرم صلی الله علیه وسلم محل قبول دعا می باشد.
نسخه مجرب پوره شدن حاجات:
در طحطاوی مصری علی المراقی ص 272 مذکور است که: شخص محتاج وضوء نموده رو به قبله بر جای نماز نشسته، چهارده آیات سجده تلاوت را یکایک خوانده سجده نماید برین ترتیب که: آیت اول سجده تلاوت را خوانده فوراً سجده کند وبعداً آیت دیگر سجده تلاوت را خوانده فوراً سجده کند وبعداً آیت دیگر سجده تلاوت را خوانده فوراً سجده کند تا بالخره چهارده آیات و چهارده سجده تکمیل شوند بعد از سجده چهاردهم ثناء درورد شریف واستغفار را خوانده وبعداً حاجات خود را از خداوند جل جلاله بخواهد، انشاه الله دعایش قبول میشود. اکثر علماء ومشایخ بر آن عمل وتجربه نموده اند.
مسئله: اگر به آیت سجده تلاوت نظر شود، سجده تلاوت بر نظر کننده واجب نمیشود. در سجده تلاوت سه مرتبه سبحان ربی الاعلی خواندن کافی است.
از احادیث جناب محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم چنین بر می آید که ماه مبارک رمضان ماه طلب وخواستگاری می باشد مگر به شرط اینکه ما احتیاج خود را به یقین واعتماد کامل به درگاه خداوند جل جلاله عرض وتقدیم نماییم، حتماً خداوند جل جلاله عذر ودعای ما را در همین ماه می پذیرد وگاهی میشود که نظر به مصلحت بنده دعا بعد از وقفه قبول گردد، به هر حال در قبول شدن دعا شکی نیست، یافی الفور ویا کمی دیگر.
حضرت تهانوی صاحب می فرماید که: در دنیا میشود که یک نفر عریضه خود را به حکمران یا ریس وغیره تقدیم نموده، گاهی عریضه را مسترد می کند، گاهی عریضه را گرفته سر میز می گذارد بعداً روی مصلحت چیزی که در عریضه خواسته شده آنرا می دهد ویا به عوض آن چیزی دیگری لطف می نماید، یا اینکه تا مدتی آن عریضه را با خود نگاه می کند.
معامله رب العالمین با بنده گانش چنین بوده، لهذا در رمضان المبارک به طور خصوصی از بارگاه رب العزت قاطعانه امید باید داشت که هر چه میخواهیم برای ما مرحمت می فرماید، پس برما لازم است که قبل از هر چیز حفاظت ایمان، هدایت، استقامت، نجات از جهنم وخوستار جنت شویم، بعداً رزق حلال، صحت، آبرو، عافیت، اطمینان وزنده گی اسلامی را تقاضا نموده که مورد باران رحمت الهی قرار می گرند، بخواهیم فیصله ما روزها درین مجلس این است که رابطه خود را به خداوند جل جلاله محکم می سازیم بزرگان نوشته اند: اگر بنده رابطه ومعامله خود را با ذات پر برکت الله جل جلاله درست وقوی نماید، همه حالات درست میشوند.
شاید حکایت سه تن از بنده گان خداوند را که قبلاً گفته بودم بیاد داشته باشید: سه تن از بنبده گان نیک خداوند جل جلاله به سفر رفتند، در مسیر را به یک باغ رسیدند وبخاطر نان خوردن در باغ نشستند، وهر سه آن خوراک داشتنی خود را پیشروی گذاشتند. مالک باغ چون آدم نیک بود وارد باغ گردیده، بوبه آنها خطاب کرد: شما در ملکیت ما نان خود را میخورید، هرگز ممکن نیت، شما دسترخوان خود را جمع نموده ما از خانه خود انتظار طعام شما را نموده فوراً حاضر می شویم، مسافرین انکار کردند، مگر مالک باغ به نظر خود اصرار وتأکید نموده تا اینکه طعام را حاضر نمود.
آن سه نفر دوستان الهی با هم گفتگو نمودند:
اولی گفت: برایش دعای اخرت را نمایید.
دومی گفت: دعای دنیا را درموردش کنید.
سومی گفت: اگر مال دار شود در بنبد مال اسیر گردیده غافل خواهد شد مگر ضرورت هردوهست بیایید برای دنیا و آخرت او دا کنیم تا اینکه هرسه شان برایش دعای دنیا وآخرت را نموده کار هردوجهان اوبا رونق گردید.
حکایت است که کسی از یک بزرگ پرسید، چگوه به ولایت وبزرگی رسیدی؟ وی جواب داد: به سه پیسه. سائل گفت: آن چطور؟ وی گفت: یک نفر خیلی گرسنه و پریشان بوده، انتظام خوراکش را نموده چون کدام بنده صالح خداوند جلج لاله بوده به من دعا کرد وخداوند جل جلاه برای من مرتبه ولایت را لطف نمود.
نسخه فرحت دایمی:
تهانوی صاحب می گویدکه گفته بودم که ما باید یک وقت را خاص برای دعا مقرر نموده وآنرا عادت خود گردانیم تا ضروریات خود را از خداوند جل جلاله بخواهیم. تا وقتیکه امت عادی بلند نمودن دست ها را به خداوند جل جلاله بودند، قسم به خداوند جل جلاله که نوبت دراز نمودند دست ها به مخلوق هیچ صورت نمی گرفت.
تهانوی صاحب می افزاید: ما از بزرگان خود شنیده ایم که تا وقتیکه امت عادت گریان وفریاد شب را به خداوند جل جلاله داشتند، خداوند جل جلاله آنها را خوش وخندان نگاه می کردند. تا وقتیکه امت به سجده ها در در بار ذات بیچون عادت داشتند، خداوند جل جلاله آنها را از در بار ها ودروازه های غیر فارغ داشتند چون خود شان را تسلیم الله نمودند، خداوند جل جلاله همه چیز ها را تسلیم آنها نمودند.
شان ومقام اهل الله!:
حضرت تهانوی صاحب یک واقعه عجیب تاریخی را در کتاب خود می آوردکه متحیرتان می گرداند وآن اینکه کسی به یک شخص بزرگوارا گفت که شان ومقام اهل الله چگونه می باشد؟ وی گفت: معامله اهل الله وبزرگان طوری می باشد که اگر بهب کوه گوید: حرکت کن کوه از جای خود دور می شود.
وی همین قدر گفت وکوه به حرکت در آمد وی بدستش به سوی کوه اشاره نمود وگفت: ما بخاطر حرکت ترا چیزی نمی گویم بلکه میخواهیم یک حقیقت را بیان کنم. همچنان از بزرگ دیگری کسی پرسان نموده که مقام اهل الله وبزرگان چگونه می باشد؟ وی چون صاحب خار العاده بود برایش گفت:
اگر اهل الله بخواهد که تمام اشیای داخل خانه بیرون آیند، تمام چیز های داخل خانه بیرون خواهند شد وتقاضای وی پوره خواهد شد، ناگهان به همین قدر سخن وی تمام سامان از خانه بیرون شد، چوکی، دیگ، چپرکت وهمه در حرکت بودند، وی گفت مطلب من این نبود که شما از خانه بیرون شوید.
برای دعا بزرگی شرط نیست:
در دربار ذات یگانه سوال والتجا کردن بزرگی نمیخواهد بلکه برای همه انسانها وخصوصاً امت محمد مصططفی صلی الله علیه وسلم همین کافی است که آنها سوال کردن به عاجزی، تواضع با دیده گریان ویقین کامل از دربار خداوند جل جلاله را فیصله نموده اند. کسانی را دیده ایم که هر روز کم از کم هشت ساعت وعده شان شش ساعت به دربار خداوند جل جلاله دعا می کنند ونیز در بابره عده شنیده ام که صرف یک دعای شان یک ساعت را در بر می گرفت.
حضرت تهانوی رحمه الله علیه می فرمیاد: با ما یک شخص ساده وبی سواد بود که در وقت دعا یک یک لفظ را یک ساعت تکرار می کرد اگر او می گفت که ای الله برایم رزق وحلال بدهد همین جمله را تا یک ساعت بار بار می گفت. خود فکر کیند که چنین ترتیب دعا نمودن چقدر اثر خواهد داشت.
همین شخص ساده روزی که جمعه بود در یک جنازه شرکت کردده گفت: خداوندا به همه این مردم روز جمعه را نصیب گرداند، مطلب وی این بود که وفات این مردم روز جمعه صورت گیرد اما طرز گفتارش طوری بود که گویا اومی خواهد همه حاضرین وفات ورخصت گردند. شخص مذکور با خداوند جل جلاله رابطه خاص داشته گرچه ساده و بی سواد بود، لهذا هزاران هوشیار و چالاک تعلق فدای همین شخص که با خداوند جل جلاله رابطه وتعلق داشت.
رغبت قلبی در دعا:
ضرورت بر این است که ما قبل از افطار، در وقت تهجد، بعد از صبح ویا هر وقت مناسب دیگر که میسر شوود قلبهای خود را متوجه الله متعال نموده وروزانه سه، چهار مرتبه عادت دعای مخلصانه از خداوند جل جلاله را پیدا نموده وهمین نظام را در فامیل خود، اقارب ودوستان نیز رائج نماییم. در خواست ودعای ما از خداوند جل جلاله طوری نباشد که کدام نفر در تشریفات رسمی دست های خود را بلند وپایین می نماید.
آیا ندیده اید کسی که تلیفون می کند اگر لین مصروف ویا شور وغوغا باشد تلیفون را بجایش می گذاارد واگر لین درست بدون مزاحمت باشد صدای هردو جانب درست شنیده میشود. حالت ماهم چنین است، زمانیکه دست به دعا می شویم گاهی اطفال وگاهی دکان یا خورد ونوش صدها مسایل دیگر دنیوی در دهن ها خطور نموده ومانع توجه الی الله می گردند.
همین حالت است که رغبت قلبی ما به دعا صورت نمی گیرد با آن هم باید دعا ترک نشود ومسلسل عادت دعا را داشته که ذریعه آن صفایی قلب به میان آمده خیالات دیگر محو می گردد.تهانوی صاحب می گویدکه ما از بزرگان شنیده ایم وتجربه شخصی ام این است که اگر کسی دعا را اغاز کند در ابتدا قلب انسان رغبت ننموده ومگر جاری بودن دعا به رغبت قلبی اثر انداز گردیده حتی اگر نفس به ختم دعا مایل می گردد مگر قلب به زیادت دعا رغبت گرفته وانسان را به دعای زیاد تشویق می کند.
حصول سکون واطمنان ذریعه دعا صورت گرفته وخداوند جلجلاه ذریعه دعا بلاها ومصیبت ها را از بنده گان خود دور می نماید، بازهم اگر کدام غم ومصیبت می آید از اثر اعمال بد بوده ویا اینکه غرض بیداری یک نوع تنبه است.
اثر حوادث در دوری غفلت:
میدانیدکه مردم خواب برده به اقسام مختلف اند، عده شان به آواز خفیف، وقدری از آنها با اشاره وبعضی ایشان به حرکت معمولی وهستندکسانی که بیداری شان آواز بلند وحرکت شدیدضرورت دارند ویا اینکه به پاشیدن آب و یا کش کردن از خواب غفلت می خیزند.
ماهم چون در خواب غفلت هستیم، خداوند جل جلاله انواع حوادث را غرض تنبه وبیداری ما مثلا: قیمت های بلند، تلف مال، حالت خوف وترس، بی اتفاقی، تشویش وعدم اطمینان را به میان می آورد. طوریکه به گرفتن نعمت ها قادر است که به دادن نعمت ها هم قدر دارد، اگر ما با یقین کامل عادت در خواست از خداوند جل جلاله را داشته باشیم، امید است که رحمت های خداوند جل جلاله متوجه ما گردیده وحالت بی سرووسامان ما خوبتر گردد.
از خداوند جل جلاله میخواهیم که از برکت ماه مبارک رمضان ما ارا در دنیا وا آخرت با سعادت ونیکبخت فرموده وبه فرحت دایمی مواجه فرماید.
ماسترمحمدامیرمحمدی ابلاغ یکی از عاشقان، حامیان وپیروان حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم