ماستر محمدامیرمحمدی ابلاغ

فضایل قرآنکریم:

حضرت عائشه رضی الله تعالی عنه از رسول اکرم صلی الله علیه وسلم چنین روایت می کنند که حضرت پیغمبرصلی الله علیه وسلم فرمودند: «الماهر بالقرآن مع السفرة الکرام البررة والذی یقرأ القرآن ویتعتع فیه وهو علیه شاق له اجران» رواه البخاری ومسلم وابوداود وترمذی والنسایی وابن ماجه.

یعنی ماهر قرآن وتلاوت کننده با فهم باملائکه های معزز که مصروف نوشته های نیکی اند یکجا می باشند، وکسیکه با وجود لکنت وبندش زبان سعی وتلاش در تلاوت قرآن مجید دارد واحساس زحمت ومشقت می کند اجر وثواب آن دو چند می باشد.

ثواب تلاوت در رمضان مبارک:‌

حضرت سلمان فارسی رضی الله تعالی عنه در مورد ارشاد نبی کریم صلی الله علیه وسلم را چنین نقل می کندکه که جناب ناجی بشریت فرمودند: «یا ایهاالناس! قد اظلکم شهر عظیم مبارک، شهر فیه لیلة خیر من الف شهر، جعل الله تعالی صیامه فریضة وقیام لیلة تطوعًا من تقرب فیه بخصلة من الخیر کان کمن ادی فریضة فیما سوا، ومن ادی فریضة فیه کان کمن ادی سبعین فریضة فیما سواه».

یعنی ای مردم یک ماه بزرگ وبا برکت درشرف رسیدن است، درین ماه مبارک یک شب است که عبادت آن بهتر از هزار ماه است، خداوند جل جلاله روزه اش را فرض وقیام ش (تراویح) را سنت گردانیده، کسیکه بنابر یک خصلت وعمل نیک تقرب ونزدیکی بدگاه رب العزت جوید معادل فریضه در ماه های دیگر، واگر فریضه را اداء می نماید مساوی با هفتاد فریضه در اوقات دیگر موجب اجر وثواب می باشد.

رابطه بین رمضان المبارک و قرآن مجید:

در رمضان المبارک آخرین پیغام الهی (قرآنکریم) بر آخرین پیغمبرش حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم نازل گردیده که سلسله نزول کلام الهی و پیغمبری به قرآن کریم وحضرت محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم منتهی گردیده است ونزول قرآن به عظمت وکرامت ماه مبارک رمضان افزوده است.

زیرا نزول قرآن، تلاوت آن توسط نبی اکرم صلی الله علیه وسلم وهمه قرآنکریم ذریعه جبرئیل امین در رمضان تکرار کردن، در نماز تروایح برای امت ختم القرآن مسنون بودن واهتمام تلاوت آن در ماه مبارک رمضان اموریست که به قوی ترین رابطه رمضان المبارک با قرآنکریم دلالت میکند مناسب این است که درین ماه مزیداً به تلاوت اهتمام وتوجه کرده شود.

حضرت حکیم الامت تهانوی رحمه الله علیه عادت داشتندکه در ماه مبارک رمضان کارتعلیم وتلقین سالکان وطالب علمان را تقلیل بخشیده، به همه دوستان مشوره می فرمودند، تا اضافه تر متوجه تلاوت گردند.

خصوصیات مشترک رمضان وقرآن:

１.     شفاعت: در حدیث شریف آمده است که: روزه و قرآن هردو شفاعت می کنند. روزه می گویدکه ای رب من ما همین بنده مؤمن را از طرف روز از خوردن ونوشیدن منع شده بود، شفاعت مرا در حق وی قبول فرمایید. قرآنکریم می گوید: ماوی را از طرف شب نسبت مشغولیت تراویح وتلاوت از خواب باز داشته، لهذا شفاعت مرا در حق وی قبول فرما. پس شفاعت هردو در حق مؤمن قبول بارگاه رب العزت می گردد.

２.     قرب الهی: ذریعه روزه داری وتلاوت قرب الهی را مؤمن میتواند حاصل نماید واین صفت در هردو مشترک می باشد. گرچه سبب قرب روزه یکی وسبب قرب در تلاوت دیگری بوده، مگر در حصول قرب خاص هردو مشترک اند. سبب قرب خاص به تلاوت این بوده که با متکلم مناسبت خاص کلام کلام بوده، واضح است کسی که تلاوت زیاد می کند. تعلق خاص وی با خداوند جل جلاله قایم می گردد مثلاً کسی کدام دیوان یا کتاب تصنیف کرده باشد ومی بیند که شخصی او را می خواند، طبعًاصاحب دیوان وکتاب او را دوست داشته وبا وی محبت نموده وتعلق خاص را بر قرار می سازد گرچه خواننده مطلب آنرا هم نداند.

３.     اگر معنی ومطلب آنرا بداند یک کیفیت فوق العاده خیر وبرکت را در دایره جسم وروح احساس خواهد نمود.

تلاوت بدون فهم معنی:

تلاوت قرآنکریم بدون فهم معنی هم مورد مرحمت ومحبت الهی می گردد، وتلاوت کننده با وجود که معانی را نمی داند با آن هم تلاوت را دوام می دهد خود بیانگر محبت وی با قرآن است، واین بدان می ماندکه یک شخص یک کتاب را می خواند ومعانی آنرا نداند، محضًا اظهار محبت شمرده وآنکه مضامین را میداندممکن است بخاطرمضامین دلچسپ کتاب را بخواند ورنه محبت ذاتی به کتاب خواندن نخواهد داشت.

سرمایه اصلی تا تقرب به الله جل جلاله:

برای بنده مؤمن تقرب به خداوند جل جلاله سرمایه اصلی شمرده میشود که علوه از اعمال نیک دیگر، تلاوت کلام الله نیز شامل بوده گرچه معانی ومطالب آنرا نداند. مگراین بدان معنی نیست که فهم معانی ودرک مطالب ضروری نیست، بلکه بودن ذوات فاضله وتلاش گردد فهم امور مذکوره کلام مجید، تا خود بدانند ودیگران را تعلیم دهند ضرورت مبرم جامعه اسلامی بود، چشم پوشی از آنها صورت نگیرد.

حضرت امام احمد بن حنبل رحمه الله علیه الله جل جلاله را در خواب دید عرض کردکه: یا الله! کدام علمیست که ذریعه آن تقرب تو حاصل میشود؟ ارشاد گردیدکه تلاوت قرآن مجیداست. وی عرض کرد: بفهم او بلافهم، ارشادگردید: فهم وعدم فهم معانی در برکت تلاوت قرآنکریم تفاوت نداشته وتلاوت کننده مورد مرحمت ومحبت الهی قرار می گیرد.

فضیلت تلاوت:

یک سبب فضیلت تلاوت عظیم الشان این است که هیچ فعل از افعال خداوند جل جلاله به بنده گانش انتقال نمی کند، تنها تلاوت کلام مجید است که به تلاوت کننده منتقل می گردد. یعنی بنده عیناً کلام خداوند جل جلاله را تکرار می کند وبقیه افعال را انسان نمی تواند بعینه نقل کند، مثلاً قوت بینائی وشنوایی انسان مانند بینائی وشنوایی خداوند جل جلاله شده نمی تواند، اما زمانکه می گوید: (یَنَارُکُونِی بَردًا وَسَلَمًا عَلَیٰ إِبراهِیمَ) یا میگوید: (فَجَعَلنَٰهَا نَکَٰلًا لِۤمَا بَینَ یَدَیهَا وَمَاخَلفَهَا) عینَا کلام خداوند جل جلاله بوده، هیچ زیادت ونقصان در آن نمی آید.

طریقه تلاوت:

صاحبان طریقت برای تلاوت قرآن مجید تجویز نموده که تلاوت کننده خود را وسیله مانند گراموفون تصور نموده ومتکلم حقیقی را خداوند جل جلاله بدانند، که آن ذات بیچون کلامش را در حافظه انسان ثبت نموده وبدون اختیار از زبان انسان شنیده میشود مثلیکه تجلی کلام الهی بر یک درخت کوه طور جلوه افروز گردیده، صدای بی اخیتار (إِنَۤنِیَ أَنَا اۤللهُ لِآ إِلَهَ إِلَۤآأَناه) شنیده شد، در حقیقت این کلام درخت نبوده، متکلم خداوند جل جلاله ودرخت صرف یک وسیله مظهر کلام الهی گردید.

در تلاوت هم الله جل جلاله در آواز وصدای بنده سخن می گوید، مانند صدای که از توله شنیده میشود، حقیقتًا صدای توله نبوده بلکه صدای همان انسان است که توله را می نوازد. این مشابهت به کلام بنده با کلام الهی سبب تقرب بارگاه رب العزت می گردد همچنان حینیکه بادشاه از دربار بیرون میشود مشابه لباس خود با عده از مخلصین ومقربین لباس قبلاً به تن نموده تا باعث سرور وشادمانی بادشاه گردد،‌لهذا خداوندجل جلاله نیز بنده گان مخلص ومقرب را به لباس تلاوت کلام مجید آراسته کرده مورد خوشنودی رضای وی  گردند پس نیک بخت اند آنهاییکه در سینه هایش کلام الهی قرین است.

خصوصیت کلام الله وروزه:

کلام الله مجید یک عطیه بزرگ الهی بوده، قدر ومنزلتش را باید دانست، در هر حال تلاوت آن باعث برکت بوده، اگر فهم معانی آن میسر باشد ویا خیر، زیرا در تلاوت قرآنکریم خاصیت مشابهت با الله جل جلاله می باشد، وهمین خاصیت مشابهت را روزه نیز داشته که خداوند جل جلاله نیز از خوردن نوشیدن، ضرورت همسربی نیاز بوده وهمچنان روزه دار نیز در وقت معین از امور متذکره در دایره امساک بوده، از آن استفاده کرده نمی تواند چون هردوی عمل یعنی تلاوت وروزه خاصیت مشابهت با ذات کبریا هست، وهردو در ماه مبارک رمضان جمع می گردند.

از تلاوت قرآن کریم انوار پدید آمده واز روزه هم نورانیت جسمی وروحی به میان آمده گرچه تلاوت یک عمل وجودی بوده یعنی چیزی در آن انجام میشود روزه عمل عدمی بوده که بعضی امور در آن ترک می گردند، با آن هم در ایجاد نورانیت با هم مساوی اند. نورانیت روزه عبارت ازین است که: از اثر خوردونوش قوت بهیمی وحیوانی انسان ترقی نموده، توسن شهوت هرچه سریعتر درحرت می باشد، قوت بهیمی وشهوت منافی ایجاد نور بوده، اما روزه هرسه مواد مذکور را کنترول نموده که از اثر آن ترققی در ایجاد نور به میان می آیداصل خواهشات نفسانی سبب اجر بوده  که به امر شرعی کنترول گردند.

آنهایکه میل ورغبت به خورد ونوش وازدواج نداشته، ممانعت شان موجب اجر نخواهد بود، مانند نا بیناییکه از دین منع گردد، در حالکه او دیده نمی تواند، واگر بینا از نظر کردن منع گردیده ووی این امر را مدنظر گرفته منع شود، طبعی است که موجب پاداش خواهد گردید.

مثال خواهشات نفسانی مانند هیزم حمام است، گرچه هیزم و آتش مضر است اما برای حرارت حمام مفید، اگر آتش نباشد آب حمام گرم نگردیده واز آن استفاده درست به عمل نمی آید، اگر آتش نباشد نور وحرارت از کجا پیدا می شو؟ باید دید که نور وحرارت چگونه به میان آمد؟ این برکت همان حایل وپرده است بین آب وآتش که در آب حرارت ونورانیت پدیدار گردید. گرچه شهوت یک آتش مهلک است، اگر ذریعه تقوی و پرهیزگاری در پرده دیوار حفاظت گردد سبب ایجاد نورانیت بدن می گردد.

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم بخاطر اهتمام الفاظ قرآنی مشقت تلاوت آنرا از طریق جبرئیل علیه السلام تحمل نموده زیرا یکجا خواندن انسان با ملک یا شنیدن از آن کار عادی و آسان نبوده، انسان تحت رعب وخوف جدی قرار می گیرد، این همه را تحمل نمودن خاص برای اهتمام الفاظ قرآنکریم بوده تا به طریقه درست حفظ گردد حس سعی وتلاش مزید رسول اکرم صلی الله علیه وسلم بخاطر حصول همین هدف به حدی رسید که الفاظ قرانی را زود زود تکرار می فرمودند، مقام عالی الوهیت از اثر مرحمت ولطف بیکران خود محبوب پر تلاشش را به این فرمان سرفراز نمود:‌

(لَا تُحَرِۤک بِهِ لِسَانَکَ لِتَعجَلَ بِهِ، إِنَۤ عَلَینَا جَمعَهُ وَقُرءَانَهُ) یعنی تعجیل لسانی در مورد تلاوت را یکسوگذاشته، ثبت واستحکام این کلام مجید در حافظه ات، وظیفه وذمه داری خود میدانم. بالای همه امت مرحومه لازم است تا هر چه بیشتر در تلاوت و حفظ آیات های قرآن مجید سعی بلیغ نموده، راه وروش پیغمبر بزرگوار ونهایت رحیم را دستور العمل خود گردانند.

سهولت در حفظ قرآن مجید:

از اثر تلاوت کلام الله میتوان حفظ آنرا به سهولت نمود، زیرا سهولت حفظ معجزه قرآن مجیدبوده که نمی توان هیچ یک کتاب دیگر را ولو که خیلی مختصر هم باشد، مانند قرآن حفظت شود. به مراتب دیده شده که اطفال صغار امت اسلامی قبل از بلوغ حافظان قرآن گردیده اند،‌این است حفاظت قرآن ذریعه خداوندجل جلاله پس لازم است که افراد امت اسلامی اولاد های خود را به حفظ قرآنکریم تشویق نموده تا کلام خداوندجل جلاله در سینه ها محفوظ گردد.

علاقه رسول اکرم صلی الله علیه وسلم با حفظ قرآن مجید:

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم با وجودیکه خود با تلاوت و حفظ قرآن مجید عشق ومحبت خاص داشت، حفاظ گرامی قرآن را نیز تمجید نموده واز آنها میخواست تا تلاوت کرده وذات رسالت از تلاوت شان لذت می بردند. روزی به حضرت عبدالله بن مسعود رضی الله تعالی عنه فرمودند: برایم تلاوت کنید، وی عرض کرد:‌«علیک اقرأ وعلیک انزل» او کمال قال.

آیا بر شما تلاوت کنم در حالیکه قرآن بالای شما نازل گردیده، رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمودند: بلی،‌میخواهم از زبان شخص دیگر بشنوم این است محبت وعلاقه مفرط صاحب قرآن به الفاظ قرآن، که میخواهد از دیگران نیز بشنود، در حالیکه به تلاوت سردار کائنات هیچ کس رسیده نمی توانست، مگر به آن هم از تلاوت دیگران لذت می بردند وقلبًا مسرور می گردیدند.

ذات پاک کبریایکه قرآن کلام اوست، خود به بنده تلاوت کننده اش توجه فرموده وقرآن را می شنود، این است فایده خواندن الفاظ قرآن مجید که توجه رب العالمین را بسوی بنده اش جلب می نماید.

ارتباط الفاظ قرآن با مقصود عبادتها:

هدف ومقصود اصلی عبادتها تقرب ونزدیکی به خداوند جل جلاله بوده، واز جانب خداوند جل جلاله اولاً الفاظ نازل گردیده که معانی تابع آن می باشد لهذا الفاظ زیاد قریب بارگاه الوهیت است. فرضًا اگر از جانب خداوند جل جلاله الفاظی نازل می گردید که هیچ کس به معنای آن پی نمی برد، با هم بنده گان پاک طنیت آنرا تلاوت نموده وتحفه عظیم پرودگار خود می دانستند.

زیرا اگر محبوب به عاشق خود چیزی بدهد، دو لذت را در بر خواهد داشت، لذت اولی حصول یک چیز از محبوب خود، و لذت دومی در استعمال آن حاصل می گردد. محبان مخلص خداوند جل جلاله الفاظ قرآن را به حیث عطیه وتحفه بزرگ الهی دانسته لذت اولی را کسب وبه فهم معانی آن لذت دوم نیز تکمیل می گردد. لهذا الفاظ ومعانی هردو باید در بدن مسلمان جمع گردد وبه حصول یک، استغنا از دوم ویا ترک دوم مناسب نیست.

ترجمه عاری از الفاظ قرآن مجید:

برای ترجه قرآن مجید به هرلسانکه باشد غرض استفاده اهل همان لسان یک اقدام نیک وسعی مفید بوده بشرطیکه با توام الفاظ قرآن بوده باشد، زیرا ترجمه های عاری از الفاظ قرآن حکیم یک نوع اهمال با  کلام الهی بوده خرید وفروش آن در ردیف حرام شمرده میشود ودیگر اینکه در نشر وتوزیع صرف ترجمه عاری از الفاظ قرآن، خوف ضایع شدن متن قرآنی بوده ومانند کتب مذهبی یهود ونصارا (تورات وانجیل) که تنها ترجمه هایش دیده میشود واز متون اصلی آن هیچ اثری در دست شان نیست.

ونیز نمیتوان ترجمه را بدون متن اصلی درست ویا غلط شمرد، زیرا میاس ومعیار ومحک اساسی ترجمه که متن است، وجود ندارد وهر کس وناکس میتواند حسبب طبیعیت خبیث وفکر نا رسا در تحریف معنوی قرآن مجید قدم بردارد، که به همه امت اسلامی درد سر خواهد گردید وسخن تا حدی خواهد رسید که در نماز هم ترجمه خوانده شود نهالفاظ مقرره، لهذا غرض جلوگیری از اهداف شوم دشمنان اسلام، ترجمه عاری از الفاظ قرآن ولو از جناب هر کس که باشد مورد هیچ گونه اعتماد نبوده مردود است.

خصوصیت های الفاظ قرآن کریم:

قران عظیم الشان دو خصوصیت دارد: خصوصیت لفظی، وخصوصیت معنوی. خصوصیت لفظی قرآن کریم این است که شأن وشوکت وعظمت متکلم را نشان میدهد، واز طاقت مخلوق چنین کلام منتها بالاتربوده که حتی یک آیت کریمه را هم نمیتوان ساخت وخصوصیت معنوی قرآن شریف این است که تلاوت کننده مطالب مندرجه آیات را فهمیده دستور العمل خود گرداند.

یا مختصر باید گفت که لفظ قرآن کریم بیانگر شان الوهیت ومعنای آن بیانگر حیات عملی مؤمن می باشد. اما ترجمه قرآنکریم به هر لسان که باشد و به هر اندازه دارای فصاحت وبلاغت ترجمه شود، اثر آن معادل متن قرآن هر گز شده نمیتواند، وهدف اساسی عبادت، استحضار عظمت وبزرگی معبود در قلب عباد است، و آن به تلاوت خود الفاظ قرآن مجید در نماز بوده، نه ترجمه اش.

اهمیت ووجوب علم تجوید:

چون الفاظ قرآن مجید بیانگرعظمت وشان وشوکت الهی بوده بناء طوری تلاوت شود، قسمیکه نازل گردیده است بخاطر حفاظت از غلطی های جلی وخفی در تلاوت قرآنکریم چاره نیت جز خواندن علم تجوید، تا تلاوت ما درست گردیده موجب اجر گردیم نه اینکه گنهگارشویم.

درموردصاحب جزری رحمه الله علیه چنین می گوید: «والا خذ بالتجویذ حتم لازم من لم یجود القرآن اثم» یعنی عمل به تجوید حتمی وضروری بوده، کسیکه قرآن را به تجوید نمی خواند گنهگار است، بناءً حصول معلومات تجوید برای تلاوت از وجوبات است. وعلامه جزری رحمه الله علیه می فرماید: معلم قرآن مجید درسش را به معیار تجوید عیار نماید ورنه معاش وی نا جایز خواهد بود.

تازمانیکه الفاظ عربی درست اداء نگردند، نمیتوانیم آنرا عربی شمرد کسیکه عرض درست خواندن قرآن مجید کوشش میکند واز استاد مسلکی مشق حروف وصفات آن را می آموزد، وبازهم تلاوت آن درست نگردد، مشکل در زبان باشد ونیز استاد مسلکی از عدم اصلاح تلاوت وی برایش خبر دهد، آنگاه وی معذور بوده وبه تلاوتش گنهگار نمی شود، واز اثر سعی وتلاش مستحق اجر وثواب تلاوت گردد.

ماهر قرآن کیست؟

ماهر قرآن کسی است که قرآن را با رعایت حروف وصفات آن خوانده میتواند ودر تلاوت مواجه مشکلات نمی باشد، ومراد از ملائک «کرام برره» «کرام برره» آن است که از لوح محفوظ کتب الهی را می نویسد بنابر حکم حدیث، ماهر بالقرآن مانند «کرام برره» عمل نموده که قرآن را بی تکلف خوانده ودر آخرت به این عمل خود صاحب مراتب اعلی می گردد، این است مصاحبت با ملائک در روز قیامت، در تعلیم وتعلم قرآن مجید، استاد وشاگرد مستحق ثواب واجر گردیده، وشرکت هردو درین عمل خیر را رسول اکرم صلی الله علیه وسلم چنین خبر میدهد.

«خیرکم من تعلم القرآن وعلمه» بخاری شریف. یعنی در بین تان بهترین کسی است که خود قرآن را درست تلاوت نموده وبه دیگران نیز بدون زیادت ونقصان تعلیم دهد. چون قرآن مجید اصل دین مقدس اسلام بوده، وبقاء آن به حفاظت در سینه ها واوراق تعلق دارد واقدام به یکی یا هردو وطریقه موجب اجر وثواب بوده فضایل زیاد داد.

مرتبه حافظ القرآن:

در حدیث شریف آمده است که: روز قیامت به حافظ قرآن گفته میشود که قرآن را تلاوت نموده ومدارج جنت ها را طی کند وتلاوت به ترتیل صورت گیرد، چنانچه همین ترتیل وآهسته خواندن در دنیا عملی می کردید، مقام تو محل ختم آخرین ایت تلاوت تو می باشد.

در یک روایت آمده که: درجات جنت برابر به تعداد آیت های قرآن مجید بوده، هر که هرقدر آیات ها را میخواند به همان تعداد درجه هایش بلند می گردد. ملاعلی قاری رحمه الله علیه شارع «فقه اکبر» یک حدیث را به این مضمون نقل کرده است که کسیکه در دنیا هر قدر تلاوت می کند، به همان اندازه در قیامت میتواند تلاوت نمیاد، واگر در حیات دنیوی تلاوت نکرده باشد، در قیامت هم چیزی خوانده نمی تواند.

هستندکسانیکه بر اولاد های خود قرآن کریم را فظ نموده> مگر از اثر غفلت وبی ژروایی> اولاد شان این دولت بزرگ را ضایع ساخته فراموش کردند، خداوند به حال ما وشما رحم کند کسیکه قرآن کریم را یاد گرفته ودر تلاوت آن وفات شود، بنابر یک حدیث شریف، وی در قطار ولست حفاظ محسوب می گردد.

اعطای خداوندجل جلاله به حافظان قرآن کریم:

در یک حدیث قدسی پیغمبرصلی الله علیه وسلم می فرماید که خداوند جل جلاله می فرماید: کسیکه قرآن کریم او را از ذکرودعا منع کند، یعنی برای شخصیکه از اثر حفظ قرآن یا تلاوت یا تفکر فهم معانی آن بخاطر اصلاح عملی فرصت ذکر واوراد میسرنگررد، از همه آنهائیکه مصروف ذکر ودعا هستند، به اعطای بیشتر سر فراز خواهم کرد.

منزلت کلام الهی بر سایر کلامها به اندازه منزلت خداوندجل جلاله بر سایر مخلوق می باشد، ژس شخصیکه مصروف تلاوت ویا خدمت قرآنکریم باشد، بالای همه که مصروف در امور دیگراند، ممتاز وصاحب فضیلت است. رسول اکرم صلی الله علیه وسلم می فرماید: کسیکه تلاوت می کند در بدل ههر حرف قرآن مجید برایش ده نیکی داده میشود، بعداً فرمودند: من نمی گویم که «الم» یک حفرف است، بلکه سه حرف است که سی نیکی را در قبال دارد، واین درجه اقل بوده، زیادت را حدی نیست، برای کسیکه خداوند جل جلاله خواسته باشد.

حافظ قرآن عذاب نمی شود:

ملاعلی قاری رحمه الله علیه روایت ابو امام را نقل می کند که: قرآن کریم را حفظ کنید، زیرا خداوند جل جلاله آن قلب را عذاب نمی دهد که قرآن مجید در آن محفوظ است. به روایت دیلمی رحمه الله علیه یک حدیث از حضرت علی رضی الله تعالی عنه منقول است که: حاملین قرآن یعنی حفاظ قرآنکریم تحت سایه عرش خداوند ی با انبیاء وشخصیت های بر گزیده یکجا خواهند بود.

کسیکه از قرآن هیچ یاد ندارد:

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرموده اند: قلب شخصیکه در آن از آیات کلام الله هیچ محفوظ نیست، مانند خانه ویران است لهذا قلب ویران محل تسلط شیطان وخانه ویران محل بودوباش انواع خزنده ها وگزننده های مهلک می باشد، اگر قلب ویران را از اثر نبودن بصیرت تام ونو را نیت درک کرده نمی توانید. خانه های ویران وکیفیت حاکم بر ان را دیده وشنیده اید از آن به کیفیت قلب ویران باید ژی برد.

در حدیث فوق تأکید بر حفظ آیات قرآنی بوده تا قلب بنده مومن محل نور گردیده و از ظلمات شیطانی نجات یابد (فضایل) از اثر تلاوت کلام الله مجید، زنگ وچرک معصیت از قلب دورگردیده، ژرده های غفلت یکی ژی دیگری از بین رفته، وعوض آن نورانیت به میان آمده، حتی محل تلاوت نیز منور میشود.

در شرح «احیاء العلوم» امام غزالی رحمه الله علیه حدیث رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را به این شرح نقل گردیده است: در خانه های که قرآن خوانده میشود، نزد مخلوق آسمانی طوری تجلی می کند مثلکه ستاره ها به ساکنان زمین مجلل معلوم شود.

فضیلت خصوصی استادان قرآن عظیم الشأن:

حضرت ابوهریره رضی الله تعالی عنه ارشاد رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را چنین روایت می کند: هر قومیکه غرض تلاوت قرآن مجید در مساجد گردهم می آیند، خداوند جل جلاله بر آن قوم سکینه یعنی اطمینان قلبی نازل فرموده و آنها را تحت چادررحمت ومهربانی خاص قرار داده، ملائک رحمت بخاطر اعزاز واکرام شان از آنها طواف نموده، وذکر خیر شان در مجالس ملائئک صورت می گیرد.

در حدیث فوق الذکر فضیلت خاص مدارس ومکاتب قرآنی ذکر گردیده، سعی شود تا چنین مراکز احداث وبه اهتمام کامل ژیش روند، تا با شنده گان شان همیشه تحت رحمت الهی قرار گرفته، ومرود بحث وذکر مجالس ملائک باشند به اعتبار اینکه استادان وشاگردان قرآن را جماعت ملک احاطه می کنند در کتب احادیث شریف واقعه مفصل حضرت اسید بن حضیر رضی الله تعالی عنه چنین ذکر گردیده است که:‌

وی در جریان تلاوت بالای سرش سایه را دید ودر آن سایه چیز های مجلل ومنور مانند چراغها را نیز ملاحظه نمود زمانیکه به حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم چشم دید خود را عرض کرد، آن حضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: جماعت ملائک بود که غرض شنیدن تلاوت ات آمده بودند وازدحام شان به شکل سایه وابر بوده ومشعال های فروزان عبارت از روی آنها بود.

مرتبه ومنزلت تلاوت کننده:

حضرت ابوسعید الخدری رضی الله تعالی عنه می فرماید: در یک جماعت خیلی فقیر مهاجرین نشسته بودم، وهمین جماعت کسانی بودندکه از اثر نداشتن لباس نهایت ضروری غرض ستر و ژرده یکی در عقب دیگری خود را ژنهان می کردند. یکی از آنها تلاوت می کرد، در همین اثنارسول اکرم صلی الله علیه وسلم تشریف آورده نزدیک ما استاده شد.

به تشریف آوری اش قاری سکوت نموده، آن حضرت صلی الله علیه وسلم بعد از سلام پرسیدندکه چه می کردید؟ ما عرض کردیم تلاوت کلام الله مجید را می کردیم. حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم فرمودند: ثنا وستایش مرخداوندی راست که در امت شخصیت های را آفریده که برایم حکم استاده شدن در پهلوی شان گردید بعداً روسول اکرم صلی الله علیه وسلم در وسط مجلس ما نشستند تا همه ما ویرا به آسنانی دیده وبه دیدار وی همه مسرور گردیم.

فضیلت شنیدن قرآن مجید:‌

گرچه فضیلت های شنیدن قرآن کریم خیلی زاد بوده که روایت های حدیث شریف آنرا نقل نموده، وازین اضافه تر چگونه فضیلت خواهد بود که به پیغمبر صلی الله علیه وسلم دستور شرکت ونشستن در مجلس قرآن از جانب ذات بی چون داده شد. حضرت عبدالله بن مسعود رضی الله تعالی عنه می فرماید: روزی رسول اکرم صلی الله علیه وسلم بر منبر تشریف داشت، ارشاد فرمود: برایم قرآن بخوان عرض کردم: قرآن بر محمد صلی الله علیه وسلم نازل گردیده و چگونه در محضرش تلاوت خواهم کرد؟

فرمودند آروز دارم از دیگران بشنوم. مبارک شان اشک بار گردیده مروارید اشک اش سرازیر گردید. یک مرتبه حضرت سالم مولی الحذیفه تلاوت می کرد، رسول اکرم غرض شنیدن آن خیلی وقت استاده بودند ومی شنید. یک روز رسول اکرم صلی الله علیه وسلم تلاوت حضرت ابو موسی اشعری رضی الله تعالی عنه را شنیدند، ووی را خیلی توصیف نمود. همه روایت های فوق بیانگر فضیلت تلاوت می باشند.

فضیلت تلاوت در نماز:

روایت حضرت انس بن مالک رضی الله تعالی عنه فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را چنین نقل می کند:‌ «من قرء القرآن فی صلاتة فانما کان له بکل حرف مأئة حسنة، ومن قرأة قاعداً کان بکل حرف خمسون حسنة، ومن قرأ فی غیر صلاة کان له بکل حرف عشر حسنات، ومن استمع الی کتاب الله کان له بکل حرف حسنة».

یعنی کسیکه در حالت قیام در نماز تلاوت می کندبه هر حرف صد نیکی داده میشود واگر در حالت نشستن در نماز تلاوت می کند، به هر حرف پنجاه نیکی وتلاوت خارج نمازبه هرحرف ده نیکی، واگر به غور وفکر از کسی می شنود به هر حرف آن مستحق یک نیکی می گردد.

حضرت امام غزالی رحمه الله علیه مصنف کتاب (احیام العلوم) از حضرت علی رضی الله تعالی عنه روایت می کند:‌هر کسیکه در نماز استاده تلاوت کند به هر حرف مستحق صد نیکی، وکسیکه خارج از نماز با وضوء تلاوت می کند به هر حرف 25 نیکی، وبه تلاوت بدون وضوء‌به هر حرف ده نیکی، واگر خود تلاوت نکند از دیگران بشنود، به عوض هر حرف ثواب یک نیکی را دارد.

مسئله: فتوای بعضی علماء است که شنیدن نسبت به تلاوت ثواب زیاد دارد زیرا تلاوت آن نفل وشنیدن آن فرض است بناء درجه فرض بلند تر از نفل است، ودر ثواب هم همین قدر تفاوت است.

مسئله: بدون وضوء مس قرآن جایز نبوده اما وضوء تلاوت آن کدام ممانعت ندارد.

فایده: داخل نماز قرأت قرآن مجید فرض بوده، هر قدر که تلاوت زیاد باشد به همان اندازه ثواب آن بیشتر می گردد ونیز در تلاوت نماز بین ثواب تلاوت کننده وسامع هیچ فرق نبوده بلکه هردو مستحق صد نیکی به هر حرف می باشد.

خواندن وشنیدن قرآن کریم در تراویح:

قبلاً راجع به ثواب خواندن وشنیدن قرآنکریم در نماز چیز گفته شد، اکنون اندازه قرأت در نماز تروایح وشنیدن آن را در نظر گرفته که به فضل وممرحمت خداوند جل جلاله بنده مؤمن تا کدام حد مستحق اجر شده میتواند وهمچنان تعلیم قرآن به دیگران هم باعث فضیلت اجر عظیم می گردد.

حاکم از حضرت بریده رضی الله تعالی عنه ارشاد نبی کریم صلی الله علیه وسلم را چنین نقل نموده است که جناب شان فرموده است:‌کسیکه قرآن کریم می خواند و به آن عمل می کند، به سرش تاج نور نهاده میشود وبه والدینش دو جوره لباس پوشانیده میشود، که تمام دنیا در برابر آن هیچ خواهد بود، آنها عرض می کنند که ای خداوند جل جلاله این لباس اجر کدام عمل من می باشد؟ برایش گفته میشود که این ثواب در تلاوت وتعلیم قرآن اولادتان می باشد.

در «مجمع الفواید» از طبرانی ارشاد نبی کریم صلی الله علیه وسلم به روایت حضرت انس رضی الله تعالی عنه چنین آمده است که: کسیکه به اولاد خود قرآنکریم را به ناظره تعلیم دهد، از اثر این سعی گنهان قبلی وبعدی اش بخشیده میشوند. وکسیکه بر اولاد خود قرآنکریم را حفظ کند، در روز قیامت مانند مهتاب چادر هم منور بر او انداخته خواهد شد وبه اولادش گفته خواهد شد تا تلاوت را آغاز کند، به تلاوت هر آیت کریمه یک یک درجه پدرش بلند می گردد تا که همه قرآن کریم تکمیل شود.

فضایل تاج پدر ومادر حافظ قرآن مجید:

حضرت معاذ جهنی رضی الله تعالی عنه ارشاد گرامی رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را این گونه روایت می کند: کسیکه قرآنکریم را می خواند وآنرا دستورالعمل خود می گرداند به والدینش تاج پوشانیده میشود که روشنی اش از روشنی آفتاب زیاد بوده به اندازه ایکه آفتاب در خانه شما باشد.

این است اعزاز والدین حافظ قرآن، بناءً درجه واعزاز خود حافظ وعامل به قرآن مجیدچه قدر خواهد بود. سبب این اعزاز والدین بخاطر زحمت وسعی مادی ومعنوی آنها در تعلیم نیک اولاد بوده که به یاد گرفتن قرآن منجر گردید. مصارف مادی اش را بر داشت ووی را متوجه تعلیم قرآن نموده، این تعلیم را ضیاع عمر وزحمت بی نتیجه نشمرده، بلکه روی کی هدف عقیدوی به اقدام صورت گرفته است.

اگر قدری اعراض از تعلیم قرآنی به میان می آید آن هم از اثر تساهل عده مسجد نشینان بود که تعلیم قرآن را صرف هدف نا چیز اعاشه واباته قرار داده، هدف اساسی آن که تنویر اذهان وقلوب امت مسلمه بود فراموش گردید. اقتدار دوصد ساله بریطانیا به اطراف اکناف عالم در صدد این بود تا تعلیمات قرآنی را خاتمه بخشیده اولاد امت مسلمه را در تعلیمات غیر اسلامی مصروف سازند.

مگر فراموش نباید کرد، خدمت ها، سعی وتلاش آن فرزندان اصیل امت که راه مقاوت را در برابر استعمار انگلیس باهمه توان در ژیش گرفته، قرآن وتعلیمش را در قلب جا داده، که بر خلافت آرزوی استعمار، تعداد حفاظ قرآن مجید وشیوع تعلیمات قرآنی در سرزمین های تحت تسلط، حسب مهربانی ومرحمت خالق جهان روز افزون گردید، واقعًا اگر این مقاوت جدی نمی بود، به مشکل کدام حافظ یا مرکز تعلیمات قرآنی را شاهد می بودیم.

یک حدیث جامع در مورد ثواب تلاوت قرآن مجید چنین است که از عبدالله بن عباس رضی الله تعالی عنه روایت شده است که رسول اکرم صلی الله علیه وسلم در آن می فرماید: «من استمع حرفا من کتاب الله ظاهراً، کتبت له عشر حسنة ومحیت عنه عشر سیئات ورفعت له عشر درجات، ومن قرء حرفا من کتاب الله فی صلوة کتبت له خمسون حسنه ومحیط عنه خمسون سیئة ورفعت له خمسون درجة، ومن قرأ حرفًا من کتاب الله قائمًا کتبت له مأئة حسنة ومحیت عنه مأئة سیئه ورفعت له مأئة درجه ومن قراء فختمه کتب الله عنده وعوة مستجابة او موخرة».

یعنی کسیکه تلاوت یک حرف قرآن را شنید، برایش ده نیکی نوشته شده وده گناهش عفو، وده درجه اش بلند می گردد. وکسیکه یک حرف قرآن را در نماز تلاوت کرد، برایش پنجاه نیکی نوشته شده، پنجاه گناهش بخشش وپنجاه درجه برایش بند میشود وشخصیکه به استاده در نماز یک حرف از قرآن کریم را تلاوت می کند، برایش صد نیکی تحریک گردیده، صد گناهش مورد عفو قرار گرفته وصد درجه اش بلند می گردد. کسیکه قرآنکریم را ختم نماید، خداوند جل جلاله یک خواست وی را در عین وقت ختم ویا بعد تر قبول می فرماید.

قبولیت دعا در وقت ختم قرآن مجید:

حضرت جابر رضی الله تعالی عنه به ارتباط موضوع فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را چنین نقل می کند: «ان لقارئٌ القرآن دعوة مستجابة فان شاه صحبها عجلها فی الدنیا وان شاء أخرها الی الآخرة». یعنی یقیناً دعای تلاوت کننده قبول بارگاه الهی می گردد، اگر تلاوت کننده میخواهد دعایش در دنیا قبول گردد ژس چالاکی کرده دعا کند، واگر میخواهد در آخرت بخواهد ژس دعای خود را مؤخرکند وحسب روایت حضرت انس رضی الله تعالی عنه از رسول اکرم صلی الله علیه وسلم نقل می کند: «مع کل ختمة دعوة مستجابة» یعنی در هر ختم قرآن یک دعا قبول میشود.

انعام ختم قرآن:‌

فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را حضرت انس رضی الله تعالی عنه چنین نقل می کندکه جناب ناجی بشریت فرمود: «ان لصحب القرآن عند کل ختمة دعوة مستجابة وشجرة فی الجنة لو أن غرابًا طار من اصلها لم ینته الی فرعها حتی یدکه الهرم». یعنی برای تلاوت کننده در هر ختم قرآن کریم یک دعا قبول میشود، ودر جنت برایش یک درخت داده میشود که اگر یک زاغ از تنه همان درخت ژرواز کند به آخر آن درخت نخواهد رسید مگر اینکه پیرگردیده، از پروازخواهد ماند.

طریقه مسنون ختم القرآن:

حضرت ابن عباس رضی الله تعالی عنه از حضرت ابی بن کعب رضی الله تعالی عنه روایت می کند:‌ «أن نبی صلی الله علیه وسلم اذا قرأ: ققل اعوذوبرب الناس، افتح من الحمد ثم قرأ من البقرة الی الئک هم المفلحون، ثم دعا بدعاء الختمة ثم قام».

یعنی یقینًا زمانیکه رسول اکرم صلی الله علیه وسلم در وقت ختم قرآن کریم آخرین سوره را تلاوت می کرد دو باره از سوره فاتحه شروع نموده و از سوره بقره تا هم المفلحون تلاوت فرموده، دعا نموده ومجلس ختم را اختتام می بخشیدند.

فائده:‌بعد از ختم قرآن کریم، خواندن فاتحه و اوائل سوره بقره تا هم المفلحون سنت بوده بناءً در ختم توجه شود.

دعای ختم قرآن:‌

حضرت ابوامامه باهلی فرموده رسول اکرم صلی الله علیه راچنین روایت می کند:‌ «اذا ختم احدکم فلیقل: اللهم انس وحشتی فی قبری». یعنی وقتیکه یکی از شما قرآن کریم را ختم کردید دعای متذکره را بخوانید. البته دعای مکل در اخیر قرآنکریم تحریر شده ضرور بعداز ختم خوانده شود.

اجتماع ختم القرآن ودعا خواستن:

وقتیکه حضرت انس رضی الله تعالی عنه ختم قرآن کریم می فرمودند همه اهل وعیال خود را جمع نموده وبعداً دسته جمعی دعا می کردند. حضرت مجاهد رحمه الله علیه می فرماید که صحابه کرام در وقت ختم القرآن جمع می شدند، زیرا همین وقت نزول رحمت الهی است.

حکم بن عتبه حکایت می کند که: حضرت مجاهد شخصی را به من فرستاد که باوی حضرت ابن ابی امامه هم موجود بود، هردوبرایم گفتندکه: ما اراده ختم قرآن داریم، چون در وقت ختم دعا قبول میشود، شما را نیز غرض شرکت درین دعا دعوت می کنیم.

شرکت در مجلس ختم القرآن:

حضرت عبدالله ابن مسعود رضی الله تعالی عنه فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را چنین روایت می کند: «من شهد فتح القرآن فکانما شهد فتوح المسلمین حین تفتح، ومن شهد ختم القرآن فکأنما شهد الغنائم».

یعنی کسیکه در افتتاح ختم حاضر گردید، مثلکه در ابتداء جهاد با افراد مجاهدین حاضر وشریک گردید، وکسیکه در وقت ختم حاضر گردد مانند کسیست که در وقت غنیمت وتقسیم مال حاضر شده باشد.

استغفارملائک:

حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرموده است: «اذاختم العد القرآن صلی علیه عند ختمه ستون الف ملک». زمانیکه بنده قرآن کریم را ختم کند در آن وقت شصت هزار ملک برایش دعای مغفرت می کنند.

ختم قرآنکریم ومحلات جنت:

فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را حضرت انس بن مالک رضی الله تعالی عنه چنین روایت می کندکه: «مامن مؤمن ولا مؤمنة الا وله وکیل فی الجنة ان قرء القرآن نیاله القصود وان سبح غرس الاشجار وان کف کف».

یعنی هر مرد مؤمن وهر زن مسلمان در جنت وکیل دارد، وقتیکه آنها تلاوت می کنند، وکیلانش در جنت قصور می سازند، ووقتیکه تسبیح میگویند برایشان نهال می شانند، ووقتیکه از تلاوت وتسبیح چپ گردند، وکیلانش نیز از عمل دست بر دار می گردند.

ومن الله توفیق